Η μη κλήση του ενδιαφερόμενου σε παροχή εξηγήσεων πριν την επιβολή συμπληρωματικής χρέωσης δασμών προσβάλλει το δικαίωμα προηγούμενης ακρόασης
Με την κρινομένη αίτηση ζητήθηκε η αναίρεση της 152/2016 απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Πατρών, με την οποία, κατ’ αποδοχήν εφέσεως του αναιρεσιβλήτου Δημοσίου κατά της 173/2013 αποφάσεως του Διοικητικού Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, εξαφανίσθηκε η πρωτόδικη απόφαση, δικάστηκε εκ νέου η προσφυγή της αναιρεσείουσας και απορρίφθηκε. Με την πρωτόδικη απόφαση είχε γίνει δεκτή η προσφυγή της αναιρεσείουσας κατά της …/17.2.2011 συμπληρωματικής πράξης χρέωσης δασμών, λοιπών φόρων και ποινής ανακριβούς δηλώσεως με την οποία είχε επιβληθεί σε βάρος της ποσό 114.555,47 ευρώ, λόγω ελλιπούς βεβαίωσης και είσπραξης δασμών και φόρων κατά την εκ μέρους της εισαγωγή σμυρματόσχοινων υπό προτιμησιακό τελωνειακό καθεστώς. Όσον αφορά διαδικασία σχετική με την εκ των υστέρων είσπραξη τελωνειακών δασμών, δηλαδή, απόφαση εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, η αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας έχει εφαρμογή στα κράτη-μέλη, και ειδικότερα το δικαίωμα κάθε προσώπου σε προηγούμενη ακρόαση πριν ληφθεί ατομικό μέτρο εις βάρος του, ακόμη και αν έχει την δυνατότητα να προβάλει την θέση του στο πλαίσιο μεταγενεστέρου σταδίου, όταν δεν έλαβε χώρα προηγούμενη ακρόαση, όταν η εθνική νομοθεσία δεν παρέχει στους αποδέκτες των ενταλμάτων πληρωμής την δυνατότητα να επιτύχουν αναστολή εκτελέσεως των εν λόγω ενταλμάτων μέχρι την ενδεχόμενη μεταρρύθμισή τους. Με την κρινομένη αίτηση, μεταξύ άλλων, προβλήθηκε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των αρ. 20 § 2 Συντ., 6 ΚΔιοικΔιαδ, 31 § 2 ΤελΚ, για τον λόγο ότι η αναιρεσιβαλλόμενη εσφαλμένα έκρινε ότι η μεταγενέστερη χρέωση (επιβολή) των διαφυγόντων δασμών (αντιντάμπινγκ) και λοιπών φόρων σε βάρος της αναιρεσείουσας (παραλήπτη των εμπορευμάτων), ως υποχρέου των ως άνω δασμοφορολογικών επιβαρύνσεων, δεν καταλείπεται στη διακριτική ευχέρεια της Τελωνειακής Αρχής, ώστε να τίθεται ζήτημα προηγούμενης κλήσης προς παροχή εξηγήσεων, αλλά αποτελεί δεσμία αρμοδιότητα της ίδιας Αρχής, ερειδόμενη αποκλειστικά επί του αντικειμενικού γεγονότος της μη εγκυρότητας του πιστοποιητικού καταγωγής των εμπορευμάτων, και δεν συνάπτεται προς συγκεκριμένη υποκειμενική συμπεριφορά του παραλήπτη. Σύμφωνα με τον εξεταζόμενο λόγο, οι παραδοχές αυτές, σε σχέση με το νομικό ζήτημα της ερμηνείας και της εφαρμογής των ως άνω διατάξεων, έρχονται σε αντίθεση με την 612/2014 αμετάκλητη απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πατρών, με την οποία κρίθηκαν επί ad hoc περιπτώσεως τα ακριβώς αντίθετα. Ειδικότερα, η αναιρεσείουσα ισχυρίστηκε ότι η ορθή ερμηνεία των διατάξεων αυτών επιβάλλει ότι α) σε περίπτωση εκ των υστέρων ελέγχου και επαναχρέωσης δασμών και λοιπών φόρων από την αρμόδια Τελωνειακή Αρχή, να χορηγείται στον υπόχρεο εισαγωγέα η δυνατότητα άσκησης του δικαιώματος άμυνας, που παρέχει η κοινοτική έννομη τάξη και β) η έκδοση της πράξης αυτής δεν βασίζεται αποκλειστικά σε αντικειμενικά δεδομένα, αλλά για τη νόμιμη έκδοσή της εκτιμάται και η υποκειμενική συμπεριφορά του υποχρέου των εν λόγω δασμών και λοιπών φόρων, γεγονός, που συνεπάγεται ότι πρέπει για τη νομιμότητα της πράξης επιβολής συμπληρωματικών δασμών και λοιπών φόρων να τηρείται προηγουμένως το δικαίωμα της ακρόασης. Στην περίπτωση της εκ των υστέρων εισπράξεως τελωνειακών δασμών, δεν προβλέπεται ούτε από τον Κοινοτικό ούτε από τον Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα, δικαίωμα ακροάσεως πριν από την αποστολή των ενταλμάτων πληρωμής. Ωστόσο, όταν εκδίδεται απόφαση, εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, όπως, εν προκειμένω, στον Κοινοτικό Τελωνειακό Κώδικα (Κανονισμός 2913/2002, όπως αυτός ισχύει μετά την τροποποίησή του με τον Καν. (ΕΚ) 2700/2000), η αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας έχει εφαρμογή στα κράτη-μέλη, και περιλαμβάνει το δικαίωμα κάθε προσώπου σε προηγούμενη ακρόαση πριν ληφθεί ατομικό μέτρο εις βάρος του. Τούτο ισχύει, ακόμη και αν ο καθ’ ου η συμπληρωματική πράξη χρεώσεως δασμών, έχει την δυνατότητα να προβάλει την θέση του στο πλαίσιο μεταγενεστέρου σταδίου, όταν, μάλιστα, η εθνική νομοθεσία δεν παρέχει στους αποδέκτες των ενταλμάτων πληρωμής την δυνατότητα να επιτύχουν αναστολή εκτελέσεως των εν λόγω ενταλμάτων, μέχρι την ενδεχόμενη μεταρρύθμισή τους. Συνεπώς, η κρίση του δικάσαντος Διοικητικού Εφετείου, ότι η ένδικη συμπληρωματική καταλογιστική πράξη δεν καταλείπεται στην διακριτική ευχέρεια της Τελωνειακής Αρχής, και για τον λόγο αυτό δεν ετίθετο ζήτημα προηγούμενης κλήσεως της αναιρεσείουσας προς παροχή εξηγήσεων, κρίθηκε μη νόμιμη.
Νομικές Διατάξεις: Άρθρα 20 § 2 Συντ., 6 ΚΔιοικΔιαδ, 31 §§ 2, 4 ΤελΚ
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ
ΤΜΗΜΑ Β΄
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 5 Απριλίου 2023, με την εξής σύνθεση: Κωνσταντίνος Κουσούλης, Αντιπρόεδρος, Προεδρεύων, σε αναπλήρωση του Πρόεδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Αγορίτσα Σδράκα, Κωνσταντία Λαζαράκη, Σύμβουλοι, Νικόλαος Σεκέρογλου, Αγγελική Χαϊδά, Πάρεδροι. Γραμματέας η Καλλιόπη Ανδρέου.
Για να δικάσει την από 22 Αυγούστου 2016 αίτηση:
της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία «… Α.Β.Ε.Ε.», που εδρεύει στον Πειραιά Αττικής (…), η οποία παρέστη με τον δικηγόρο Δημήτριο Κούκο (Α.Μ. …), που τον διόρισε με ειδικό πληρεξούσιο και ο οποίος κατέθεσε δήλωση, σύμφωνα με το άρθρο 26 του ν. 4509/2017, περί μη εμφανίσεώς του,
κατά του Υπουργού Οικονομικών, ο οποίος παρέστη με τον Χρήστο Κοραντζάνη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.
Με την αίτηση αυτή η αναιρεσείουσα εταιρεία επιδιώκει να αναιρεθεί η υπ’ αριθμ. 152/2016 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πατρών.
Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως της εισηγήτριας, Συμβούλου Αγορίτσας Σδράκα.
Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον εκπρόσωπο του Υπουργού, ο οποίος ζήτησε την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου και
Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφθηκε κατά τον Νόμο
1. Επειδή, για την άσκηση της κρινόμενης αίτησης καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο (σειρά …, …, …/6.9.2016).
2. Επειδή, με την κρινομένη αίτηση ζητείται η αναίρεση της 152/2016 αποφάσεως του Διοικητικού Εφετείου Πατρών, με την οποία, κατ’ αποδοχήν εφέσεως του αναιρεσιβλήτου Δημοσίου κατά της 173/2013 αποφάσεως του Διοικητικού Πρωτοδικείου Μεσολογγίου, εξαφανίσθηκε η πρωτόδικη απόφαση, δικάστηκε εκ νέου η προσφυγή της αναιρεσείουσας και απορρίφθηκε. Με την πρωτόδικη απόφαση είχε γίνει δεκτή η προσφυγή της αναιρεσείουσας κατά της …/17.2.2011 συμπληρωματικής πράξης χρέωσης δασμών, λοιπών φόρων και ποινής ανακριβούς δηλώσεως με την οποία είχε επιβληθεί σε βάρος της ποσό 114.555,47 ευρώ, λόγω ελλιπούς βεβαίωσης και είσπραξης δασμών και φόρων κατά την εκ μέρους της εισαγωγή σμυρματόσχοινων υπό προτιμησιακό τελωνειακό καθεστώς.
3. Επειδή, η κρινομένη αίτηση, ως εκ του χρόνου ασκήσεώς της (6.9.2016), υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής των διατάξεων της παρ. 3 του άρθρου 53 του π.δ.18/1989, Περαιτέρω, όπως προκύπτει από το αποσταλέν σημείωμα του Τελωνείου Αστακού (έγγραφο με α.π. …/12.10.2016) καθώς και το συμπληρωματικό σημείωμα του Τελωνείου Αστακού (έγγραφο με απ. …/15.9.2022), το χρηματικό αντικείμενο της διαφοράς υπερβαίνει το όριο των 40.000 ευρώ, και, επομένως, παραδεκτώς, από την άποψη αυτή, ασκείται η κρινομένη αίτηση, κατ’ άρθρο 53 παρ.4 π.δ. 18/1989.
4. Επειδή, κατά τα εκτιθέμενα στην αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, η αναιρεσείουσα εταιρεία αποτελεί ανώνυμη, βιομηχανική και εμπορική εταιρεία, με αντικείμενο εργασιών (μεταξύ άλλων) την κατασκευή συρμάτων, συρματόσχοινων, σχοινιών και αλυσίδων, καθώς και την αγορά και πώληση τούτων και των εξαρτημάτων της συνδεσμολογίας τους, εδρεύει δε στον Πειραιά. Η εταιρεία, υπέβαλε, δια του εκτελωνιστή Γ[…] Κ[…] προς το Τελωνείο Αστακού, την 18.2.2008, την …/18.2.2008 διασάφηση εισαγωγής, με την οποία ζήτησε τον, επ’ ονόματι της (ως παραλήπτη των εμπορευμάτων), τελωνισμό επτά (7) εμπορευματοκιβωτίων, με περιεχόμενο συνολική ποσότητα RL 88 των ειδών «ΠΟΛΥΚΛΩΝΑ ΣΥΡΜΑΤΟΣΧΟΙΝΑ», δασμολογικής κλάσεως 73121085. Ως χώρα καταγωγής («χώρα αποστολής/εξαγωγής») των ως άνω ειδών δηλώθηκε, στην αναφερθείσα διασάφηση εισαγωγής, η Νότια Κορέα. Στην ίδια διασάφηση εισαγωγής προσαρτήθηκαν το τιμολόγιο …/26.12.2007, εκδόσεως της εδρεύουσας στην Νότια Κορέα εταιρείας, με την επωνυμία «… L.T.D.», σε σχέση με το οποίο είχε εκδοθεί, επίσης, αφενός το προτιμολόγιο …/2.10.2007 της αλλοδαπής αυτής εταιρείας, αφετέρου το από 8.1.2008 πιστοποιητικό (…) του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου του Μπουσάν της Δημοκρατίας της Νότιας Κορέας, με το οποίο πιστοποιείται ότι τα ανωτέρω είδη, για τα οποία εκδόθηκε από την εταιρεία «… L.T.D.» το τιμολόγιο …/26.12.2007, προέρχονται από την Νότια Κορέα. Ενόψει τούτων, τα αναγραφόμενα στην διασάφηση εισαγωγής εμπορεύματα υπήχθησαν, ως εκ της φερομένης χώρας καταγωγής τους (Νότιας Κορέας), στο σχετικό προτιμησιακό καθεστώς («προτίμηση 100»), με συνέπεια να εισαχθούν και να παραληφθούν από την αναιρεσείουσα εταιρεία άνευ καταβολής δασμών αντιντάμπινγκ. Ακολούθως, όμως, περιήλθε στο Τελωνείο Αστακού, την 9.6.2010, το Δ 33 Ε 51074 ΕΞ 2010 ΕΜΠ/4.5.2010 έγγραφο της 33ης Διεύθυνσης Ελέγχου Τελωνείων του Υπουργείου Οικονομικών, με θέμα «Ψευδής δήλωση καταγωγής– Συρματόσχοινα από χάλυβα από Ν. Κορέα. Πληροφοριακό Δελτίο ΑΜ 34/ 2006 S1 (2008)», με το οποίο αφενός γνωστοποιήθηκε στο Τελωνείο αυτό ότι, εντός των πλαισίων διενεργουμένης, ως προς το πληροφοριακό δελτίο ΑΜ 34/2006, έρευνας και εντός των πλαισίων της συνεργασίας της Υπηρεσίας Καταπολεμήσεως της Απάτης στην Ευρωπαϊκή Ένωση – OLAF με τις αρχές της Νότιας Κορέας, σε σχέση με τις εταιρείες, που εξάγουν συρματόσχοινα από αυτήν (Νότια Κορέα), η OLAF παρέσχε πληροφορίες ότι η εδρεύουσα στην Νότια Κορέα εταιρεία «… L.T.D.» επανεξάγει συρματόσχοινα καταγωγής Κίνας, αφετέρου ζητήθηκε από το Τελωνείο τούτο να προβεί σε έλεγχο των σχετικών διασαφήσεων εισαγωγής και, σε περίπτωση, κατά την οποία εξαγωγική εταιρεία είναι η εν λόγω, εδρεύουσα στην Νότια Κορέα, εταιρεία, να προχωρήσει σε άμεσες ενέργειες, προς αποστολή στην OLAF αντιγράφων των οικείων διασαφήσεων. Περαιτέρω, περιήλθε στο Τελωνείο Αστακού, την 8.11.2010, το Δ 33 Ε 52787 ΕΞ 2010 ΕΜΠ/5.11.2010 έγγραφο της ιδίας Διεύθυνσης, με θέμα «Ψευδής δήλωση καταγωγής σε συρματόσχοινα από χάλυβα από Ν. Κορέα με σκοπό την αποφυγή καταβολής δασμών αντιντάμπινγκ», με το οποίο αφενός γνωστοποιήθηκε στο εν λόγω Τελωνείο ότι, σύμφωνα με νεώτερες πληροφορίες της OLAF (εμπειρογνώμονες της οποίας μετέβησαν, κατά το χρονικό διάστημα από 22.11.2009 έως 27.11.2009, στην Νότια Κορέα), η ως άνω, εδρεύουσα στην Νότια Κορέα, εταιρεία «… L.T.D.» είναι ύποπτη επανεξαγωγής κινεζικών συρματόσχοινων, οι έρευνες, ωστόσο, των αρχών της Νότιας Κορέας δεν έχουν, ακόμη, ολοκληρωθεί, αφετέρου ζητήθηκε από αυτό να προβεί σε έρευνα, στην τοπική βάση δεδομένων του, για εισαγωγές ειδών από την Νότια Κορέα, των δασμολογικών διακρίσεων (κλάσεων), πλην άλλων, και των επιδίκων εισαχθέντων, σε περίπτωση δε, κατά την οποία εξαγωγική εταιρεία είναι η προαναφερθείσα εταιρεία «… L.T.D.», να ζητηθεί, εφόσον δεν έχει παρέλθει ο τριετής χρόνος παραγραφής, η συνδρομή της αρμοδίας Ελεγκτικής Υπηρεσίας Τελωνείων (ΕΛ.Υ.Τ.), προκειμένου να διενεργηθεί έρευνα στις έδρες των εταιρειών, που πραγματοποίησαν εισαγωγές των σχετικών ειδών, προς αναζήτηση στοιχείων σε σχέση με την ορθή καταγωγή των εμπορευμάτων, ώστε, «σε θετική περίπτωση», να βεβαιωθούν, αμέσως, οι δασμοί αντιντάμπινγκ. Κατόπιν τούτων, με το υπ’ αριθ. πρωτ. …/10.11.2010 έγγραφο του Τελωνείου Αστακού προς την Ελεγκτική Υπηρεσία Τελωνείων (ΕΛ.Υ.Τ.) Αττικής, ζητήθηκε να διενεργηθεί έλεγχος στην αναιρεσείουσα εταιρεία, σε σχέση με την ως άνω, …/18.2.2008, διασάφηση εισαγωγής και με την χώρα καταγωγής των διασαφησθέντων, δυνάμει αυτής, εμπορευμάτων. Μετά την έκδοση δε της 71/2011 εντολής ελέγχου του Διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Τελωνείων και Ειδικού Φόρου Καταναλώσεως (Ε.Φ.Κ.) – Ελεγκτικής Υπηρεσίας Τελωνείων (ΕΛ.Υ.Τ.) Αττικής, διενεργήθηκε, την 25.1.2011, από υπαλλήλους της ΕΛ.Υ.Τ. Αττικής, έλεγχος εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 22 – 29 και 78 του Κανονισμού (ΕΟΚ) υπ’ αριθ. 2913/1992 του Συμβουλίου (περί θεσπίσεως του Κοινοτικού Τελωνειακού Κώδικα) στην έδρα της αναιρεσείουσας εταιρείας, στον Πειραιά, παρουσία του οικονομικού διευθυντή αυτής και της διευθύνουσας συμβούλου, και συντάχθηκε η από 4.2.2011 σχετική έκθεση. Σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στην εν λόγω έκθεση ελέγχου – πορισματική αναφορά, ο οικονομικός διευθυντής και η διευθύνουσα σύμβουλος της αναιρεσείουσας εταιρείας δήλωσαν, ως προς την συνεργασία τους με την, εδρεύουσα στην Νότια Κορέα, εταιρεία «… L.T.D.», ότι δεν υφίσταται συμβόλαιο μεταξύ τους συνεργασίας ή αντιπροσωπεύσεως, ότι οι εισαγωγές, που πραγματοποίησε η αναιρεσείουσα από αυτήν, είναι περιορισμένες, ότι η παραγγελία των αναφερομένων στην …/18.2.2008 διασάφηση εισαγωγής, που υποβλήθηκε στο Τελωνείο Αστακού, ειδών χορηγήθηκε, κατευθείαν, στην εν λόγω αλλοδαπή εταιρεία, χωρίς την μεσολάβηση άλλου εμπόρου ή αντιπροσώπου, ότι η αλλοδαπή αυτή εταιρεία απέστειλε στην αναιρεσείουσα, προτιμολόγιο, εν συνεχεία δε, το ανωτέρω τιμολόγιο, ότι η ίδια «για να διασφαλιστεί ως προς την προέλευση των εισαγόμενων συρματόσχοινων », ζήτησε και της απεστάλησαν από την εταιρεία «… L.T.D.» σχετικές βεβαιώσεις (ήτοι, τα δύο περιλαμβανόμενα μεταξύ των στοιχείων του φακέλου αντίγραφα των πρωτοτύπων δύο πιστοποιητικών στην αγγλική γλώσσα, τα οποία αυτά, με αντίστοιχη μετάφραση τους στην ελληνική γλώσσα, προσκομίσθηκαν, πρωτοδίκως, από την αναιρεσείουσα και ένα έκαστο των οποίων, με ημερομηνία 18.6.2008 και 3.6.2009, αντιστοίχως, επιγράφεται ως «πιστοποιητικό κατασκευαστή»), στις οποίες αναφέρεται ότι «η διαδικασία παραγωγής των προϊόντων» και, ειδικότερα, το «τράβηγμα» (drawing), το «πλέξιμο» (stranding), το «κλείσιμο» (closing) και η «συσκευασία» (packing) πραγματοποιείται από την ίδια. Επίσης, κατά τα περαιτέρω διαλαμβανόμενα στην αυτήν έκθεση ελέγχου, αφού ελέγχθηκαν τα σχετικά με την συγκεκριμένη εισαγωγή, τηρούμενα από την αναιρεσείουσα, έγγραφα, οι ελεγκτές της ΕΛ.Υ.Τ. Αττικής κατέληξαν στο συμπέρασμα «C1 Καλώς, ως προς τον έλεγχο των στοιχείων στην εταιρεία, με την επιφύλαξη της έρευνας που διενεργεί το Τελωνείο Αστακού». Ακολούθως, την 17.2.2011, περιήλθε στο Τελωνείο Αστακού Αιτωλοακαρνανίας το Δ 33Ε 50542 ΕΞ ΕΜΠ/17.2.2011 έγγραφο της 33ης Διεύθυνσης Ελέγχου Τελωνείων του Υπουργείου Οικονομικών (με θέμα «Ψευδής δήλωση καταγωγής σε συρματόσχοινα από χάλυβα από Ν. Κορέα με σκοπό την αποφυγή καταβολής δασμών αντιντάμπινγκ»), στο οποίο αναφέρεται ότι η OLAF, μετά τα τελικά αποτελέσματα των σχετικών ερευνών της, επανήλθε, με νεώτερες πληροφορίες, σύμφωνα με τις οποίες η προαναφερθείσα εταιρεία «… L.T.D.» της Νότιας Κορέας «έχει διωχθεί ποινικά στην Ν. Κορέα για το αδίκημα της ψευδούς περιγραφής των εμπορευμάτων στις αρμόδιες Αρχές, με σκοπό την απόκτηση νοτιοκορεάτικων πιστοποιητικών καταγωγής» και ότι το οικείο πιστοποιητικό καταγωγής (που προσαρτήθηκε στην ως άνω, υπ’ αριθ. …/18.2.2008, διασάφηση, που υποβλήθηκε στο Τελωνείο Αστακού) είναι άκυρο. Επίσης, με το ίδιο αυτό έγγραφο ζητήθηκε από το Τελωνείο Αστακού να προβεί σε συμπληρωματική χρέωση (επί της υπ’ αριθ. …/18.2.2008 διασαφήσεως) των αναλογούντων δασμών αντιντάμπινγκ. Κατόπιν, την 17.2.2011, διενεργήθηκε, από αρμόδιο υπάλληλο του Τελωνείου Αστακού, επί της ανωτέρω διασαφήσεως, συμπληρωματική χρέωση σε βάρος της αναιρεσείουσας των μη καταβληθέντων, κατά την εισαγωγή, δασμών αντιντάμπινγκ και λοιπών φόρων (διαφοράς Φ.Π.Α.), επιβλήθηκε δε, επιπλέον, σε βάρος αυτής η προβλεπομένη στην διάταξη του άρθρου 42 του Ν. 2960/2001 ποινή ανακριβούς δηλώσεως, ανερχομένων τούτων (δασμών, λοιπών φόρων και ποινής λόγω ανακριβούς δηλώσεως) στο συνολικό ποσό των 114.555,47 ευρώ. Εν συνεχεία, με το, απευθυνόμενο προς αυτήν, …/17.2.2011, έγγραφο του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Τελωνείου Αστακού, αφενός ενημερώθηκε η ίδια περί της, κατά τα εκτεθέντα, συμπληρωματικής χρεώσεως (εκ των υστέρων χρεώσεως) σε βάρος της του ως άνω συνολικού ποσού, καθώς και περί του λόγου, για τον οποίον διενεργήθηκε η εν λόγω συμπληρωματική χρέωση, αφετέρου κλήθηκε να καταβάλει το ποσό τούτο. Εξάλλου, με την επακολουθήσασα …/28.2.2011 ατομική ειδοποίηση του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Τελωνείου Αστακού, αφού ενημερώθηκε η αναιρεσείουσα ότι η ανωτέρω οφειλή της, ποσού 114.555,47 ευρώ, πρέπει, κατ’ άρθρο 222 παρ. 1 του Κανονισμού 2913/1992 της Ε.Ε, να εξοφληθεί εντός προθεσμίας δέκα (10) ημερών, κλήθηκε όπως προβεί σε εξόφληση του εν λόγω ποσού, το οποίο, όπως της γνωστοποιήθηκε, είναι εισπρακτέο κατά τις διατάξεις περί εισπράξεως οφειλών προς το Δημόσιο. Κατά του αναφερθέντος …/17.2.2011 εγγράφου του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Τελωνείου Αστακού, καθώς και κατά της …/28.2.2011 ατομικής ειδοποιήσεως τούτου, η αναιρεσείουσα άσκησε προσφυγή, με την οποία προέβαλε, μεταξύ άλλων, ότι δεν τηρήθηκε, εν προκειμένω, κατά παράβαση της διατάξεως του άρθρου 20 παρ. 2 του Συντάγματος και 6 ΚΔΔ, ο ουσιώδης τύπος της προηγουμένης ακροάσεως, δοθέντος ότι δεν κλήθηκε αυτή, προ της χρεώσεως του ενδίκου ποσού δασμών, λοιπών φόρων και ποινής ανακριβούς δηλώσεως, προκειμένου να παράσχει εξηγήσεις και να εκθέσει τις απόψεις της. Συναφώς δε, υποστήριξε ότι η τήρηση του εν λόγω ουσιώδους τύπου είναι επιβεβλημένη επί ατομικών διοικητικών πράξεων, όπως οι προσβληθείσες με την προσφυγή της, οι οποίες περιέχουν ρύθμιση συνδεομένη προς υποκειμενική συμπεριφορά του ενδιαφερομένου και με τις οποίες επέρχεται θετική βλάβη στα δικαιώματα ή έννομα συμφέροντα του τελευταίου. Επί της προσφυγής αυτής εξεδόθη η 173/2013 πρωτόδικη απόφαση, με την οποία έγινε δεκτό ότι: «[…] α) σε περίπτωση εκ των υστέρων ελέγχου και επαναχρέωσης δασμών και λοιπών φόρων από την αρμόδια Τελωνειακή Αρχή, πρέπει να χορηγείται στον υπόχρεο εισαγωγέα η δυνατότητα άσκησης του δικαιώματος άμυνας που παρέχει η κοινοτική έννομη τάξη και β) η έκδοση της πράξης αυτής δεν βασίζεται αποκλειστικά σε αντικειμενικά δεδομένα, αλλά για τη νόμιμη έκδοση της εκτιμάται και η υποκειμενική συμπεριφορά του υπόχρεου των εν λόγω δασμών και λοιπών φόρων … πρέπει για τη νομιμότητα της ένδικης πράξης επιβολής συμπληρωματικών δασμών και λοιπών φόρων να τηρείται προηγουμένως το συνταγματικό δικαίωμα της προηγούμενης ακρόασης». Κατόπιν αυτού, η πρωτόδικη απόφαση ακύρωσε την ένδικη πράξη και ανέπεμψε την υπόθεση στο Τελωνείο Αστακού. Έφεση του Δημοσίου κατά της πρωτόδικης απόφασης έγινε δεκτή με την ήδη αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση 152/2016 του Διοικητικού Εφετείου Πατρών, κάνοντας δεκτό τον λόγο περί εσφαλμένης ερμηνείας του αρ. 6 ΚΔΔ περί μη τήρησης του τύπου της προηγούμενης ακρόασης. Ειδικότερα, με την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση κρίθηκε ότι η συμπληρωματική καταλογιστική πράξη εκδόθηκε, λόγω του ότι διαπιστώθηκε ότι το ανωτέρω πιστοποιητικό καταγωγής των εμπορευμάτων, που προσαρτήθηκε στην, υποβληθείσα από αυτήν, διασάφηση εισαγωγής, προκειμένου να τύχουν τα εμπορεύματα, ως εκ της χώρας καταγωγής τους, που εφέρετο ότι είναι η Νότια Κορέα, προτιμησιακής μεταχειρίσεως, δεν είναι έγκυρο. Κατ’ ακολουθίαν, η έκδοσή του δεν καταλείπεται στην διακριτική ευχέρεια της Τελωνειακής Αρχής (ώστε να τίθεται ζήτημα προηγουμένης κλήσεως της προς παροχή εξηγήσεων), αλλά αποτελεί, κατ’ άρθρο 31 παρ. 2 του Ν. 2960/2001 (Εθνικού Τελωνειακού Κώδικα), δεσμία αρμοδιότητα της ιδίας Αρχής, ερειδομένη, αποκλειστικώς, επί του αντικειμενικού γεγονότος της μη εγκυρότητας του πιστοποιητικού καταγωγής των εμπορευμάτων, που δεν συνάπτεται προς συγκεκριμένη υποκειμενική συμπεριφορά της αναιρεσείουσας. Εν συνεχεία, το δικάσαν δικαστήριο εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση, δίκασε την προσφυγή της αναιρεσείουσας και την απέρριψε στο σύνολό της.
5. Επειδή, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του ΔΕΕ, διατάξεις του δικαίου της Ένωσης, όπως αυτές του Τελωνειακού Κώδικα, πρέπει να ερμηνεύονται υπό το πρίσμα των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των γενικών αρχών του δικαίου, την τήρηση των οποίων, διασφαλίζει το εθνικό δικαστήριο (Kaminο και Datema C-129/2013 και C-130/2013, C-465/2000, C-138/01, Osterreichester Rundfunk EU: C-2003: 294, σκέψη 68, C-349/07 κ.λπ.). Η υποχρέωση αυτή ισχύει για τις διοικητικές αρχές των κρατών μελών όταν λαμβάνουν αποφάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, έστω και αν η εφαρμοστέα κανονιστική ρύθμιση δεν προβλέπει ρητώς μια τέτοια διαδικαστική δυνατότητα (Soprope, EU: C: 2008 746, σκέψη 38 κ.ά.). Ειδικότερα, στην περίπτωση της εκ των υστέρων εισπράξεως τελωνειακών δασμών, δικαίωμα ακροάσεως πριν την αποστολή των ενταλμάτων πληρωμής δεν προβλέπεται ούτε από τον Κοινοτικό ούτε από τον Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα. Επομένως, όσον αφορά διαδικασία σχετική με την εκ των υστέρων είσπραξη τελωνειακών δασμών, δηλαδή, απόφαση εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, η αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας έχει εφαρμογή στα κράτη-μέλη, και ειδικότερα το δικαίωμα κάθε προσώπου σε προηγούμενη ακρόαση πριν ληφθεί ατομικό μέτρο εις βάρος του, ακόμη και αν έχει την δυνατότητα να προβάλει την θέση του στο πλαίσιο μεταγενεστέρου σταδίου, όταν δεν έλαβε χώρα προηγούμενη ακρόαση, όταν η εθνική νομοθεσία δεν παρέχει στους αποδέκτες των ενταλμάτων πληρωμής την δυνατότητα να επιτύχουν αναστολή εκτελέσεως των εν λόγω ενταλμάτων μέχρι την ενδεχόμενη μεταρρύθμισή τους.
6. Επειδή, περαιτέρω στο άρθρο 31 του ν. 2960/2001, (Α΄ 265) με τίτλο “Συμπληρωματική βεβαίωση -Είσπραξη εκ των υστέρων” «1. Το Δημόσιο διατηρεί αμείωτες τις απαιτήσεις του κατά του κυρίου των εμπορευμάτων για δασμούς, φόρους και λοιπές επιβαρύνσεις που δεν είχαν εισπραχθεί, όπως επίσης και για εκείνες που είχαν ελλιπώς βεβαιωθεί ή εισπραχθεί. Τα ποσά θεωρούνται ότι είχαν ελλιπώς βεβαιωθεί ή εισπραχθεί, όταν δεν βεβαιώθηκαν ή δεν εισπράχθηκαν, ολικά ή μερικά, λόγω οποιασδήποτε παράλειψης που έγινε κατά τον τελωνισμό των εμπορευμάτων, εφόσον αυτό προκύπτει από το κείμενο του τελωνειακού παραστατικού που κατατέθηκε, τις πράξεις επ’ αυτού και τα δικαιολογητικά έγγραφα, που επισυνάπτονται σε αυτό, με τα οποία προσδιορίζονται τα κρίσιμα στοιχεία για την ορθή βεβαίωση των δασμών, φόρων και λοιπών επιβαρύνσεων που οφείλονται 2. Επίσης, ως ελλιπώς βεβαιωθέντα ή εισπραχθέντα θεωρούνται και τα ποσά που βεβαιώθηκαν ή εισπράχθηκαν ελλιπώς, αν κατά τον εκ των υστέρων έλεγχο αποδειχθεί ότι δεν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενοι για το καθεστώς, στο οποίο έχουν υπαχθεί τα εμπορεύματα, όροι ή ότι τα προσκομισθέντα πιστοποιητικά που χρησιμοποιήθηκαν για προτιμησιακή μεταχείριση του εμπορεύματος δεν είναι αυθεντικά ή έγκυρα. 3. Όσα έχουν εισπραχθεί ή έχουν βεβαιωθεί και εισπραχθεί ελλιπώς βεβαιώνονται συμπληρωματικά με πράξη της Τελωνειακής Αρχής και εισπράττονται απ’ αυτή σύμφωνα με τις διατάξεις περί Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων. 4. Η προθεσμία άσκησης προσφυγής κατά της πράξης βεβαίωσης των ποσών που, από οποιαδήποτε αιτία, δεν εισπράχθηκαν ή ελλιπώς βεβαιώθηκαν ή εισπράχθηκαν, όπως επίσης και η άσκηση προσφυγής, δεν έχουν ανασταλτικό αποτέλεσμα, εκτός εάν καταβληθεί ποσοστό τουλάχιστον πενήντα τοις εκατό (50%) της οφειλής που βεβαιώθηκε όταν αφορά εθνικούς πόρους και κατατεθεί εγγύηση ισόποση με το εκατό τοις εκατό (100%) της οφειλής όταν αφορά ίδιους πόρους της κοινότητας. Η ρύθμιση αυτή εφαρμόζεται και για τις πράξεις βεβαίωσης της Τελωνειακής Αρχής για εμπορεύματα που παραδόθηκαν με τελωνειακό καθεστώς, που επιφέρει αναστολή είσπραξης των δασμοφορολογικών επιβαρύνσεων. Η αίτηση αναστολής ενώπιον των αρμόδιων διοικητικών δικαστηρίων κατά της πράξης βεβαίωσης δεν αναστέλλει την εκτέλεση της προσβαλλόμενης πράξης.» (όπως η παρ.4 αντικαταστάθηκε ως άνω με το άρθρο 1 παρ. 8 Ν. 3583/2007, Α 142/28.6.2007).
7. Επειδή, με την κρινομένη αίτηση, μεταξύ άλλων, προβάλλεται εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των αρ. 20 παρ. 2 Συντ., 6 κδδ, 31 παρ.2 του ν. 2960/2001, για τον λόγο ότι η αναιρεσιβαλλόμενη εσφαλμένα έκρινε ότι η μεταγενέστερη χρέωση (επιβολή) των διαφυγόντων δασμών (αντιντάμπινγκ) και λοιπών φόρων σε βάρος της αναιρεσείουσας (παραλήπτη των εμπορευμάτων), ως υποχρέου των ως άνω δασμοφορολογικών επιβαρύνσεων, δεν καταλείπεται στη διακριτική ευχέρεια της Τελωνειακής Αρχής, ώστε να τίθεται ζήτημα προηγούμενης κλήσης προς παροχή εξηγήσεων, αλλά αποτελεί δεσμία αρμοδιότητα της ίδιας Αρχής, ερειδόμενη αποκλειστικά επί του αντικειμενικού γεγονότος της μη εγκυρότητας του πιστοποιητικού καταγωγής των εμπορευμάτων, και δεν συνάπτεται προς συγκεκριμένη υποκειμενική συμπεριφορά του παραλήπτη. Σύμφωνα με τον εξεταζόμενο λόγο, οι παραδοχές αυτές, σε σχέση με το νομικό ζήτημα της ερμηνείας και της εφαρμογής των ως άνω διατάξεων, έρχονται σε αντίθεση με την 612/2014 αμετάκλητη απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Πατρών, με την οποία κρίθηκαν επί ad hoc περιπτώσεως τα ακριβώς αντίθετα. Ειδικότερα, η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται ότι η ορθή ερμηνεία των διατάξεων αυτών επιβάλλει ότι α) σε περίπτωση εκ των υστέρων ελέγχου και επαναχρέωσης δασμών και λοιπών φόρων από την αρμόδια Τελωνειακή Αρχή, να χορηγείται στον υπόχρεο εισαγωγέα η δυνατότητα άσκησης του δικαιώματος άμυνας, που παρέχει η κοινοτική έννομη τάξη και β) η έκδοση της πράξης αυτής δεν βασίζεται αποκλειστικά σε αντικειμενικά δεδομένα, αλλά για τη νόμιμη έκδοσή της εκτιμάται και η υποκειμενική συμπεριφορά του υποχρέου των εν λόγω δασμών και λοιπών φόρων, γεγονός, που συνεπάγεται ότι πρέπει για τη νομιμότητα της πράξης επιβολής συμπληρωματικών δασμών και λοιπών φόρων να τηρείται προηγουμένως το δικαίωμα της ακρόασης. Ο λόγος αυτός προβάλλεται παραδεκτώς, δεδομένου ότι, πράγματι, με την, καταστάσα αμετάκλητη, απόφαση 612/2014 του Διοικητικού Εφετείου Πατρών, έχει κριθεί ότι «… το δικαίωμα της προηγούμενης ακροάσεως … παρέχεται και στην περίπτωση επικείμενης εκδόσεως πράξεως χρεώσεως δασμών και λοιπών φόρων συνεπεία αποδιδόμενης παράτυπης εισαγωγής στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας εμπορεύματος υποκείμενου σε δασμούς, αφενός γιατί δεν υφίστανται ειδικές διατάξεις στον Κοινοτικό Τελωνειακό Κώδικα που να ρυθμίζουν ευθέως ή αναλόγως την άσκηση του δικαιώματος αυτού, και αφετέρου διότι η τήρηση του εν λόγω τύπου μπορεί να οδηγήσει στην υποβολή από το βαρυνόμενο πρόσωπο στοιχείων, αλλά και στην παράθεση απόψεων και την ανάπτυξη ουσιωδών ισχυρισμών, ικανών να επιδράσουν στην έκδοση ή μη της ως άνω πράξεως ή στην τελική διαμόρφωση του περιεχομένου της …». Περαιτέρω, ο λόγος αυτός προβάλλεται βασίμως. Και τούτο διότι, όπως προεξετέθη (σκέψη 5), στην περίπτωση της εκ των υστέρων εισπράξεως τελωνειακών δασμών, δεν προβλέπεται ούτε από τον Κοινοτικό ούτε από τον Εθνικό Τελωνειακό Κώδικα, δικαίωμα ακροάσεως πριν από την αποστολή των ενταλμάτων πληρωμής. Ωστόσο, όταν εκδίδεται απόφαση, εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης, όπως, εν προκειμένω, στον Κοινοτικό Τελωνειακό Κώδικα (Κανονισμός 2913/2002, όπως αυτός ισχύει μετά την τροποποίησή του με τον Καν. (ΕΚ) 2700/2000), η αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας έχει εφαρμογή στα κράτη-μέλη, και περιλαμβάνει το δικαίωμα κάθε προσώπου σε προηγούμενη ακρόαση πριν ληφθεί ατομικό μέτρο εις βάρος του. Τούτο ισχύει, ακόμη και αν ο καθ’ ου η συμπληρωματική πράξη χρεώσεως δασμών, έχει την δυνατότητα να προβάλει την θέση του στο πλαίσιο μεταγενεστέρου σταδίου, όταν, μάλιστα, η εθνική νομοθεσία δεν παρέχει στους αποδέκτες των ενταλμάτων πληρωμής την δυνατότητα να επιτύχουν αναστολή εκτελέσεως των εν λόγω ενταλμάτων, μέχρι την ενδεχόμενη μεταρρύθμισή τους (βλ. άρθρο 31 παρ. 4 του ν. 2960/2001 ΕΤΚ).
8. Επειδή, σύμφωνα με τα ανωτέρω, η κρίση του δικάσαντος Διοικητικού Εφετείου, ότι η ένδικη συμπληρωματική καταλογιστική πράξη δεν καταλείπεται στην διακριτική ευχέρεια της Τελωνειακής Αρχής, και για τον λόγο αυτό δεν ετίθετο ζήτημα προηγούμενης κλήσεως της αναιρεσείουσας προς παροχή εξηγήσεων, είναι μη νόμιμη, κατά τον βασίμως προβαλλόμενο λόγο αναιρέσεως. Συνεπώς, η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση πρέπει να αναιρεθεί, παρέλκει δε ως αλυσιτελής η εξέταση των λοιπών προβαλλομένων. Εν όψει δε του ότι η υπόθεση δεν χρήζει διευκρινίσεως ως προς το πραγματικό, το Δικαστήριο κρατεί αυτήν, δικάζει την έφεση του αναιρεσιβλήτου Δημοσίου και την απορρίπτει, σύμφωνα με τα ανωτέρω γενόμενα δεκτά.
Διά ταύτα
Δέχεται την αίτηση.
Αναιρεί την απόφαση 152/2016 του Διοικητικού Εφετείου Πατρών, κατά τα εκτιθέμενα στο αιτιολογικό.
Κρατεί την υπόθεση.
Δικάζει την έφεση του αναιρεσιβλήτου Δημοσίου και απορρίπτει αυτήν, κατά τα εκτιθέμενα στο αιτιολογικό.
Διατάσσει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του ποσού του παραβόλου της αιτήσεως αναιρέσεως.
Επιβάλλει στο αναιρεσίβλητο Δημόσιο την δικαστική δαπάνη της αναιρεσείουσας για την αναιρετική δίκη, η οποία ανέρχεται στο ποσό των εννιακοσίων είκοσι (920) ευρώ και, εκτιμώντας τις περιστάσεις, απαλλάσσει το Δημόσιο από τα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας για την δίκη επί της εφέσεως.
Η διάσκεψη έγινε στην Αθήνα στις 12 Ιουνίου 2023
Ο Προεδρεύων Αντιπρόεδρος
Κωνσταντίνος Κουσούλης
Η Γραμματέας
Καλλιόπη Ανδρέου
και η απόφαση δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση της 5ης Μαρτίου 2025.
Ο Προεδρεύων Αντιπρόεδρος
Δημήτριος Εμμανουηλίδης
Η Γραμματέας
Καλλιόπη Ανδρέου