Η πλήρης στέρηση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος ακόμη και στην περίπτωση που ο παρανόμως διορισθείς υπάλληλος προκάλεσε ή υποβοήθησε τον παράνομο διορισμό του, όπως στην περίπτωση χρήσης πλαστών δικαιολογητικών διορισμού, έρχεται σε αντίθεση με την αξία του ανθρώπου, ως θεμελιώδη συνταγματική αρχή του δημοκρατικού πολιτεύματος, την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου και την αρχή της αναλογικότητας, όταν η ανάκληση του διορισμού χωρεί σε χρονικό σημείο κατά το οποίο αφενός μεν ο υπάλληλος έχει εξαντλήσει τον υπηρεσιακό του βίο και έχει συμπληρώσει τις χρονικές προϋποθέσεις για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης από το Δημόσιο, αφετέρου δε το τελευταίο έχει επωφεληθεί για μακρό χρόνο των υπηρεσιών του υπαλλήλου αυτού χωρίς ποτέ να ασκήσει την κατά νόμο ευχέρειά του να ελέγξει τη γνησιότητα των δικαιολογητικών. Στη συγκεκριμένη κατηγορία υπαλλήλων, οι οποίοι διήνυσαν μεγάλο μέρος του υπηρεσιακού τους βίου επικαλούμενοι προσόντα δυνάμει εν γνώσει τους πλαστών δικαιολογητικών, η εύλογη ποσοτική σχέση, που πρέπει να υπάρχει μεταξύ των αποδοχών ενεργείας που λάμβανε ο υπάλληλος και εκείνων που προσδιορίζονται από τη συνταξιοδοτική διοίκηση ως συντάξιμες, θα πρέπει να υπολογιστεί όχι με βάση τις πράγματι -ενόψει του ως άνω ψευδούς δικαιολογητικού- καταβληθείσες σε αυτούς αποδοχές, αλλά με εκείνες που θα έπρεπε να είχαν καταβληθεί στους υπαλλήλους αυτούς, χωρίς τον συνυπολογισμό του ποσού που αντιστοιχεί στο αναληθές τυπικό προσόν τους.
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
ΤΡΙΤΟ ΤΜΗΜΑ
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Μαΐου 2024, με την εξής σύνθεση: Ασημίνα Σαντοριναίου, Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Τμήματος, Κωνσταντίνα Σταμούλη και Δημήτριος Κοκοτσής, Σύμβουλοι, Αικατερίνη Σπηλιοπούλου και Αριστοτέλης Σακελλαρίου, Πάρεδροι, με συμβουλευτική ψήφο.
Γενικός Επίτροπος της Επικρατείας: Παραστάθηκε η Επιτροπεύουσα Πάρεδρος της Επικρατείας του Ελεγκτικού Συνεδρίου Χαρίκλεια Ζάχου, κωλυομένου του Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας.
Γραμματέας: Αντωνία Σαρλά, υπάλληλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Για να δικάσει την από 23.2.2022 (Α.Β.Δ. …/24.2.2022) έφεση της … του …, κατοίκου … (Τ.Κ. …), η οποία παραστάθηκε διά δηλώσεως του άρθρου 231 παρ. 1 του ν. 4700/2020 της πληρεξουσίας δικηγόρου της Μαγδαληνής Σκορδάκη-Μπονοροπούλου (Α.Μ. Δ.Σ.Α. 35826),
κατά της …/6.12.2021 (και όχι …/6.12.2021, όπως εκ προφανούς παραδρομής αναφέρεται) πράξης της Β’ Διεύθυνσης Απονομής Συντάξεων και Εφάπαξ Δημοσίου Τομέα του e-Ε.Φ.Κ.Α..
Το Ελληνικό Δημόσιο, εκπροσωπείται νομίμως από τον Υπουργό Οικονομικών, ο οποίος παραστάθηκε διά της Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Γεωργίας Ζουγανέλη.
Το νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία «Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης» (e-Ε.Φ.Κ.Α.), εκπροσωπείται νομίμως από τον Διοικητή του, ο οποίος παραστάθηκε διά της ιδίας ως άνω Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.
Κατά τη συζήτηση που ακολούθησε, το Δικαστήριο άκουσε:
Την Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, η οποία ζήτησε την απόρριψη της έφεσης.
Την Επιτροπεύουσα Πάρεδρο της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο, η οποία πρότεινε την παραδοχή της έφεσης.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση, το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη με τη συμμετοχή όλων των δικαστών που έλαβαν μέρος στη συζήτηση της υπόθεσης στις 20 Νοεμβρίου 2025, ημερομηνία κατά την οποία η Πάρεδρος Αικατερίνη Σπηλιοπούλου είχε ήδη προαχθεί στο βαθμό της Συμβούλου.
Αφού άκουσε την εισήγηση της Συμβούλου Αικατερίνης Σπηλιοπούλου
Μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφθηκε κατά τον Νόμο
1. Με την κρινόμενη έφεση η εκκαλούσα, πρώην υπάλληλος του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ., ζητεί την ακύρωση της …/6.12.2021 πράξης της Β’ Διεύθυνσης Απονομής Συντάξεων και Εφάπαξ Δημοσίου Τομέα του e-Ε.Φ.Κ.Α., με την οποία απορρίφθηκε το αίτημά της για κανονισμό σύνταξης, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3163/1955, με την αιτιολογία ότι ο χρόνος υπηρεσίας της ως τακτικής υπαλλήλου σε θέση κλάδου ΔΕ σε Ο.Τ.Α., στο Τ.Υ.Δ.Κ.Υ. και σε Ν.Π.Δ.Δ. που παρασχέθηκε από 5.7.1990 έως 15.2.2015 (ήτοι από έτη 24-07-11) δεν λογίζεται συντάξιμος, καθόσον με το …/6.4.2015 έγγραφο της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου και την Φ00/29277/13.2.2015 διαπιστωτική πράξη του Διοικητή του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. ανακλήθηκε ο διορισμός της και οι συνακόλουθες αποφάσεις μετάταξής της.
2. Η ένδικη έφεση, για την άσκηση της οποίας έχει καταβληθεί το προσήκον παράβολο (βλ. το 460732615952 0822 0083 ηλεκτρονικό παράβολο έχει ασκηθεί εμπροθέσμως και εν γένει νομοτύπως και συνεπώς πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω κατά τη νομική και ουσιαστική της βασιμότητα.
3. Από τον συνδυασμό των άρθρων 1, 11 παρ. 1 και 2 και 14 παρ. 1 του Κώδικα Πολιτικών και Στρατιωτικών Συντάξεων [π.δ. 169/2007 (Α΄ 210), οι διατάξεις του οποίου εφαρμόζονται αναλόγως και στο τακτικό προσωπικό του Ι.Κ.Α., σύμφωνα με το άρθρο 1 του ν. 3163/1955 (Α΄ 71), νόμος που πάντως στα άρθρα 2 και 4 περιέχει ομοίου περιεχομένου διατάξεις για την παρέχουσα δικαίωμα σύνταξης υπηρεσία] συνάγεται ότι αναγκαίο όρο για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης από το Δημόσιο Ταμείο αποτελεί η νόμιμα κτηθείσα υπαλληλική ιδιότητα. Εξάλλου, οι Υπαλληλικοί Κώδικες [π.δ. 611/1977 (Α΄ 198), ν. 2683/1999 (Α΄ 19), ν. 3528/2007 (Α΄ 26)], όπως άλλωστε και ο Κώδικας Προσωπικού Ο.Τ.Α. (κυρωθείς με το άρθρο μόνο του ν. 1188/1981, Α΄ 29) και ακολούθως Κώδικας Κατάστασης Δημοτικών και Κοινοτικών Υπαλλήλων (κυρωθείς με το άρθρο πρώτο του ν. 3584/2007, Α΄ 143)] έχουν διαχρονικά προβλέψει την ανάκληση της παράνομης πράξης διορισμού, χωρίς μάλιστα χρονικό περιορισμό στην περίπτωση που ο διορισθείς υπάλληλος προκάλεσε ή υποβοήθησε την παρανομία. Η ανάκληση αυτή συνιστά διοικητικό μέτρο, που στοχεύει στην αποκατάσταση της νομιμότητας και ιδίως των συνταγματικών αρχών της αξιοκρατίας και της ισότητας κατά την πρόσβαση σε δημόσιες θέσεις, οι οποίες διασφαλίζονται με την τήρηση των διατάξεων που καθορίζουν τα αντικειμενικώς και διαφανώς προκαθορισμένα τυπικά προσόντα διορισμού των υπαλλήλων. Σε περίπτωση δε ανάκλησης της πράξης παράνομου διορισμού, αυτή – κατά γενική αρχή του διοικητικού δικαίου – ενεργεί αναδρομικά, αποκαθιστώντας τη νομική και πραγματική κατάσταση που ίσχυε πριν από την έκδοσή της και αίροντας όλες τις έννομες συνέπειες που απορρέουν από την έκδοσή της, μισθολογικές και συνταξιοδοτικές. Επομένως, η συνταξιοδοτική διοίκηση υποχρεούται να μην αναγνωρίσει ως συντάξιμο τον χρόνο υπηρεσίας του υπαλλήλου, του οποίου ο παράνομος διορισμός ανακλήθηκε, με συνέπεια αυτός να μην δύναται να θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα (Ελ. Συν. Ολ. 1820/2021, 543/2023, Τρίτο Τμήμα 433/2025, 922/2023).
4. Ωστόσο, η πλήρης στέρηση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος ακόμη και στην περίπτωση που ο παρανόμως διορισθείς υπάλληλος προκάλεσε ή υποβοήθησε τον παράνομο διορισμό του, όπως στην περίπτωση χρήσης πλαστών δικαιολογητικών διορισμού, έρχεται σε αντίθεση με την αξία του ανθρώπου, ως θεμελιώδη συνταγματική αρχή του δημοκρατικού πολιτεύματος, την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου και την αρχή της αναλογικότητας (βλ. άρθρα 2 παρ. 1 και 25 παρ. 1 εδαφ. α΄ και δ΄ του Συντάγματος, αντίστοιχα), όταν η ανάκληση του διορισμού χωρεί σε χρονικό σημείο κατά το οποίο αφενός μεν ο υπάλληλος έχει εξαντλήσει τον υπηρεσιακό του βίο και έχει συμπληρώσει τις χρονικές προϋποθέσεις για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης από το Δημόσιο, αφετέρου δε το τελευταίο έχει επωφεληθεί για μακρό χρόνο των υπηρεσιών του υπαλλήλου αυτού χωρίς ποτέ να ασκήσει την κατά νόμο ευχέρειά του να ελέγξει τη γνησιότητα των δικαιολογητικών. Και τούτο, διότι η μακροχρόνια απασχόληση του έστω παρανόμως και με δική του υπαιτιότητα διορισθέντος υπαλλήλου στο Δημόσιο, ως στοιχείο της κοινωνικής του υπόστασης και της συνταγματικά προστατευτέας προσωπικότητάς του, επιβάλλει την αναγνώριση σε αυτόν περιουσιακών δικαιωμάτων, ειδικότερα δε μίας συνταξιοδοτικής παροχής σε συνάρτηση προς την παρασχεθείσα – υπό τη δημοσιοϋπαλληλική ιδιότητα – de facto υπηρεσία. Η αξίωση δε προς απόληψη κάποιας συνταξιοδοτικής παροχής εμπίπτει στο προστατευτικό πεδίο του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, με αποτέλεσμα η πλήρης στέρηση της αξίωσης αυτής να διαταράσσει τη δίκαιη ισορροπία μεταξύ αυτής και του θεμιτού σκοπού της αποκατάστασης της νομιμότητας (Ελ.Συν.Ολ.1820/2021, 543/2023, Τρίτο Τμήμα 433/2025, 922/2023).
5. Περαιτέρω, όμως, η καταβολή στον διορισθέντα με πλαστό τίτλο σπουδών, ο διορισμός του οποίου ανακλήθηκε για τον λόγο αυτό, της σύνταξης που θα είχε δικαίωμα να λάβει και εκείνος που πράγματι κατείχε τον απαιτούμενο τίτλο σπουδών, θα εξομοίωνε – κατά παραβίαση της αρχής της ισότητας – τον νομίμως με τον παρανόμως διορισθέντα υπάλληλο, αναιρώντας απολύτως την πρακτική αποτελεσματικότητα των συνταγματικών αρχών του κράτους δικαίου και της αξιοκρατίας που επιβάλλουν σε τέτοιες περιπτώσεις τη λήψη μέτρων αποκαταστατικού και αποτρεπτικού χαρακτήρα. Κατόπιν αυτών και ελλείψει ειδικής νομοθετικής ρύθμισης, το Δικαστήριο, δυνάμει της εξουσίας που του χορηγείται από το άρθρο 116 παρ. 2 της Δικονομίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου (ν. 4700/2020), δύναται να προβεί σε ουσιαστική κρίση επί του συνταξιοδοτικού δικαιώματος και να διαπλάσσει αυτό στο πλαίσιο της παροχής δικαστικής προστασίας και της εφαρμογής των αρχών της αναλογικότητας και της αναλογικής ισότητας. Ειδικότερα, το Δικαστήριο, κατά τη διάπλαση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος, πρέπει να λάβει υπόψη του τα ακόλουθα κριτήρια: α) Το ποσό της καταβλητέας σύνταξης δεν μπορεί να ισούται με το ποσό που θα ελάμβανε ο υπάλληλος εάν είχε νομίμως συσταθεί η υπαλληλική του σχέση, καθώς αυτό θα έθιγε την αρχή της ισότητας εξομοιώνοντας ανόμοιες μεταξύ τους κατηγορίες, ήτοι τον νομίμως με τον παρανόμως προσληφθέντα υπάλληλο, καθώς και τις αρχές της αξιοκρατίας, της ισότητας και της διαφάνειας κατά την πρόσβαση σε δημόσιες θέσεις. β) Το εν λόγω ποσό, ωστόσο, πρέπει να τελεί σε κάποια αναλογία προς τις αποδοχές ενεργείας, η οποία όμως πρέπει να είναι σε ύψος κατώτερο εκείνο της αντιστοιχούσας σε νομίμως διορισθέντα υπάλληλο. γ) Το ως άνω ποσό δεν μπορεί να είναι κατώτερο από το κατώτατο όριο σύνταξης, κατά το άρθρο 55 παρ. 5 του Συνταξιοδοτικού Κώδικα, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο (Ελ. Συν. Ολ. 1820/2021, 543/2023, Τρίτο Τμήμα 433/2025, 922/2023).
6. Εξάλλου, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 116 της Δικονομίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όταν προσβάλλεται με έφεση, ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου, παράλειψη των αρμόδιων συνταξιοδοτικών οργάνων της διοίκησης να ενεργήσουν νομίμως προς κανονισμό σύνταξης, το Δικαστήριο, δεχόμενο την έφεση, ακυρώνει την προσβαλλόμενη παράλειψη και αναπέμπει την υπόθεση στην συνταξιοδοτική διοίκηση, προκειμένου αυτή να προβεί στις νόμιμες ενέργειες, σύμφωνα με όσα κρίθηκαν με τη σχετική απόφαση. Ειδικότερα, αν για τον κανονισμό ή την αύξηση ήδη κανονισθείσας σύνταξης απαιτείται η συνδρομή και άλλων προϋποθέσεων, οι οποίες δεν εξετάσθηκαν από τη διοίκηση, τότε το Δικαστήριο οφείλει να ακυρώσει την προσβαλλόμενη πράξη και να αναπέμψει την υπόθεση στη διοίκηση για να εξετάσει σε πρώτο βαθμό τη συνδρομή ή μη και των μη εξετασθεισών προϋποθέσεων κανονισμού ή αύξησης της σύνταξης. Σε αντίθετη περίπτωση, το Δικαστήριο θα υποκαθιστούσε τη συνταξιοδοτική διοίκηση στο έργο της (Ελ. Συν. Ολ. 116 – 119/2001, 1444/2001, πρώην ΙΙ Τμ. 790/2016, 590/2017, 503/2019, Τρ. Τμ. 276, 824/2021).
7. Στην υπό κρίση υπόθεση, από το σύνολο των στοιχείων του φακέλου προκύπτουν τα εξής:
7.1. Η εκκαλούσα, γεννηθείσα το έτος 1956, με την …/29.11.1988 απόφαση του Νομάρχη …, προσελήφθη με σύμβαση ορισμένου χρόνου σε προσωρινή θέση υπαλλήλου κλάδου ΔΕ Ελεγκτών Εσόδων-Εξόδων Ο.Τ.Α. Δημοσίου Ταμείου …. Σύμφωνα με την οικεία …/20.10.1988 προκήρυξη προσωρινής πρόσληψης ενός υπαλλήλου κλάδου ΔΕ14 ελεγκτών εσόδων-εξόδων Ο.Τ.Α., απαραίτητο προσόν διορισμού αποτελούσε η κατοχή απολυτηρίου τίτλου λυκείου ή εξαταξίου γυμνασίου ή ισότιμου άλλου τίτλου. Σύμφωνα με τα …/14.11.1988 και …/18.11.1988 πρακτικά της οικείας Επιτροπής Επιλογής, η εκκαλούσα συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο αριθμό μορίων (68,77) και κατέλαβε την πρώτη θέση, αφού έλαβε: 15 μόρια για την εντοπιότητα, 10 μόρια για την ηλικία, 5 μόρια για την ιδιότητά της ως τέκνο ειδικών κατηγοριών ν. 1285/82 και 38,77 μόρια για τον βαθμό απολυτηρίου του Γενικού Λυκείου … .
7.2. Μετά από διαδοχικές παρατάσεις της ως άνω σύμβασης, με την …/13.6.1990 απόφαση του Νομάρχη … (…/…/1990, τ. ΝΠΔΔ), η εκκαλούσα διορίστηκε σε κενή οργανική θέση του ίδιου κλάδου ΔΕ στην Κοινότητα ….
7.3. Εν συνεχεία, με την …/1.11.1999 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Πελοποννήσου (…/…-1999, τ. ΝΠΔΔ) μετατάχθηκε στο Ταμείο … (…) του Νομού … σε κενή οργανική θέση του κλάδου Διοικητικού – Λογιστικού.
7.4. Ακολούθως, με βάση τις διατάξεις του ν. 3655/2008, με την …/2008 απόφαση του προέδρου του Ο.Π.Α.Δ. (…/2008) μεταφέρθηκε στον …
7.5. Εξ άλλου, με τη …/16.4.2014 διαπιστωτική πράξη του Υπουργού Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Πρόνοιας, η εκκαλούσα τέθηκε αυτοδικαίως σε καθεστώς διαθεσιμότητας από 7.4.2014 σύμφωνα με τις διατάξεις της υποπαρ. ΙΑ8 του ν. 4254/2014, ενώ βάσει των ίδιων διατάξεων μετατάχθηκε με τη …/5.5.2014 διαπιστωτική πράξη του Διοικητή του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. από τον … στο Περιφερειακό Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. … από 7.5.2014.
7.6. Μετά από έλεγχο της νομιμότητας του τίτλου σπουδών της, με τη …/13.2.2015 διαπιστωτική πράξη του Διοικητή του Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. ανακλήθηκε η μετάταξη της εκκαλούσας από τον ΟΠΑΔ στο Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ., λόγω παραποιημένης βαθμολογίας τίτλου σπουδών (απολυτήριο 2ου Λυκείου …), που αποτελούσε δικαιολογητικό διορισμού. Ειδικότερα, με τα …/27.3.2014 και …/2.4.2014 έγγραφα της Περιφερειακής Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Πελοποννήσου βεβαιώνεται ότι έχει παραποιηθεί ο τίτλος σπουδών και δεν υπάρχει ταύτιση στο γενικό βαθμό απολύσεως καθώς και στην κατά μάθημα βαθμολογία. Ιδίως όσον αφορά τον γενικό βαθμό απολύσεως, αυτός είχε παραποιηθεί από 12 και 3/13 σε 18 και 6/13. Κατά της προαναφερόμενης ανακλητικής απόφασης η εκκαλούσα άσκησε την από 8.4.2015 αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, η οποία απορρίφθηκε με την …/2019 απόφαση του ως άνω Δικαστηρίου.
7.7. Με την …/6.4.2015 απόφαση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης … (Γ’ …/29.4.2015) ανακλήθηκαν άλλωστε: α) η …/1.11.1999 απόφαση αναφορικά με την μετάταξη της εκκαλούσας από τον Δήμο … στο …, β) η …/13.6.1990 απόφαση αναφορικά με τον διορισμό της σε κενή οργανική θέση Ο.Τ.Α.- Κοινότητα … και γ) η …/29.11.1988 απόφαση αναφορικά με την πρόσληψή της με σύμβαση ορισμένου χρόνου σε προσωρινή θέση Ο.Τ.Α. Δημοσίου Ταμείου …, με την αιτιολογία έχει παραποιηθεί ο ως άνω τίτλος σπουδών (απολυτήριο Λυκείου), που κατατέθηκε από την ίδια, κατά τα ανωτέρω αναφερόμενα.
7.8. Τελικώς, με την …/2020 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών (την οποία η ίδια η εκκαλούσα μνημονεύει, πλην όμως δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των στοιχείων του φακέλου), αυτή κηρύχθηκε ένοχη, κατ’ άρθρο 217 παρ. 3 του Ποινικού Κώδικα για τη νόθευση πτυχίου με σκοπό να καταλάβει δημόσια θέση.
7.9. Ακολούθως, η εκκαλούσα υπέβαλε με ηλεκτρονικά μέσα ενώπιον του Περιφερειακού Υποκαταστήματος Μισθωτών Αρκαδίας του ΕΦΚΑ την …/21.10.2019 αίτηση για κανονισμό σύνταξης. Στην αίτηση αυτή, η εκκαλούσα ρητά αναφέρει ότι είχε πραγματοποιήσει προηγούμενη ασφάλιση στο Ι.Κ.Α.-Ε.Τ.Α.Μ. από 1.1.1979 έως 30.6.1990, (πάντως μεταξύ των στοιχείων του φακέλου δεν περιλαμβάνεται βεβαίωση του προαναφερόμενου ασφαλιστικού οργανισμού για τον χρόνο που έχει διανυθεί στην ασφάλισή του), καθώς και ότι είναι μητέρα ενός τέκνου γεννηθέντος το έτος 1997 και ζητεί να της χορηγηθεί «κύρια σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος με τις ευνοϊκότερες διατάξεις που ισχύουν στην περίπτωσή της σύμφωνα με όσα έχει δηλώσει με την αίτηση αυτή».
8. Με την ήδη προσβαλλόμενη …/6.12.2021 πράξη της Β΄ Διεύθυνσης Απονομής Συντάξεων και Εφάπαξ Δημοσίου Τομέα (Β΄ Τμήμα) της Γενικής Διεύθυνσης Συντάξεων Δημοσίου Τομέα του e-Ε.Φ.Κ.Α., απορρίφθηκε η αίτηση κανονισμού σύνταξης, με την αιτιολογία ότι μετά την ανάκληση του διορισμού της και τη συνεπεία αυτής αναδρομική απώλεια της ιδιότητας του τακτικού δημοτικού υπαλλήλου και υπαλλήλου Ν.Π.Δ.Δ., ο χρόνος υπηρεσίας της από 5.7.1990 έως 15.2.2015 δεν αποτελεί χρόνο πραγματικής δημόσιας υπηρεσίας και, επομένως, δεν υπολογίζεται ως συντάξιμος.
9. Με την ένδικη έφεση, η εκκαλούσα ζητεί να της κανονιστεί σύνταξη βάσει των συντάξιμων αποδοχών της κατηγορίας ΔΕ, στην οποία είχε καταταγεί κατά τη διάρκεια της ενεργού υπηρεσίας της, προβάλλει συναφώς ότι η προσβαλλόμενη απορριπτική πράξη στερείται νόμιμης και επαρκούς αιτιολογίας, σε κάθε περίπτωση η πράξη αυτή, με την οποία στερείται ολοσχερώς τη σύνταξή της, αντίκειται στην αρχή της αναλογικότητας, στο άρθρο 1 του (πρώτου) Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, στις γενικές αρχές κοινωνικής ασφάλισης και στην οικονομική ελευθερία.
10. Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις σκέψεις 3, 4 και 5 της παρούσας, μη νομίμως απέρριψε η συνταξιοδοτική διοίκηση με την προσβαλλόμενη πράξη -στο σύνολό του- το αίτημα της εκκαλούσας για κανονισμό σύνταξης σε αυτήν, δεδομένου ότι η πλήρης στέρηση της σύνταξης συνεπεία της ανάκλησης του διορισμού της μετά την πάροδο μακρότατου χρόνου από αυτόν, ενώ δηλαδή αυτή είχε ήδη υπηρετήσει ως υπάλληλος Ο.Τ.Α. και ν.π.δ.δ. επί είκοσι τέσσερα και πλέον έτη, αντίκειται, ανεξαρτήτως της υπαιτιότητάς της στην πρόκληση ή υποβοήθηση του παράνομου διορισμού, στα άρθρα 2 παρ. 1 και 25 παρ. 1, εδαφ. α΄ και δ΄ του Συντάγματος, καθώς και στο άρθρο 1 του (πρώτου) Προσθέτου Πρωτοκόλλου της Ε.Σ.Δ.Α, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με τους λόγους έφεσης. Επομένως, η εκκαλούσα δεν μπορεί να στερηθεί πλήρως τη σύνταξη. Ωστόσο, οι αρχές της ισότητας, της αξιοκρατίας και του κράτους δικαίου εμποδίζουν τη λήψη από αυτήν, που συνέπραξε στον παράνομο διορισμό της, σύνταξης όμοιας με αυτήν που θα λάμβανε και ο νομίμως διορισθείς υπάλληλος. Τούτου δοθέντος, το Τμήμα δυνάμει της εξουσίας που του χορηγείται από το άρθρο 116 παρ. 2 της Δικονομίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τη διάπλαση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος της εκκαλούσας, εφαρμόζοντας τα κριτήρια που εκτίθενται στη σκέψη 5 της παρούσας (Ολ. 1820/2021), σύμφωνα με τα οποία το ποσό της καταβλητέας σύνταξης δεν μπορεί μεν να είναι ίσο με το ποσό της σύνταξης του νομίμως διορισθέντος υπαλλήλου, πρέπει όμως να τελεί σε κάποια αναλογία με τις αποδοχές ενεργείας, ούτε μπορεί να είναι κατώτερο από το κατώτερο όριο σύνταξης του Δημοσίου, κρίνει ότι η εκκαλούσα δικαιούται να λάβει, εφόσον πληροί τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης (έτη υπηρεσίας και όριο ηλικίας), λαμβανομένων υπόψη και των διατάξεων περί διαδοχικής ασφάλισης, σύνταξη όχι με βάση τις αποδοχές της κατηγορίας ΔΕ3 (κλάδου ΔΕ Διοικητικών – Γραμματέων), στην οποία είχε καταταγεί και με τις οποίες μισθοδοτείτο (όπως προκύπτει από το Δελτίο Ατομικής και Υπηρεσιακής της Κατάστασης), αλλά με βάση τις αποδοχές της κατηγορίας ΥΕ. Τούτο διότι εν προκειμένω η νόθευση του απολυτηρίου τίτλου του 2ου Γενικού Λυκείου … από 12 και 3/13 σε 18 και 6/13, βάσει της οποίας νόθευσης η εκκαλούσα πέτυχε να καταταγεί πρώτη στην οικεία διαδικασία και να καταλάβει την προκηρυχθείσα θέση, καταδεικνύει ότι η εκκαλούσα δεν διέθετε απολυτήριο τίτλο λυκείου ικανό να της εξασφαλίσει την πρόσληψη σε θέση κλάδου ΔΕ14 Ελεγκτών εσόδων-εξόδων Ο.Τ.Α.
11. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, η έφεση πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή, να ακυρωθεί η …/6.12.2021 πράξη της Β’ Διεύθυνσης Απονομής Συντάξεων και Εφάπαξ Δημοσίου Τομέα του e-Ε.Φ.Κ.Α. και να αναπεμφθεί η υπόθεση στην συνταξιοδοτική διοίκηση, προκειμένου να εξετάσει εάν η εκκαλούσα, με συνυπολογισμό του χρόνου διαδοχικής ασφάλισης καθώς και του χρόνου υπηρεσίας της από τις 5.7.1990 έως τον χρόνο της αποχώρησής της στις 15.2.2015 (ήτοι σαν να μην είχε χωρήσει η ανάκληση του διορισμού της), πληροί τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης και σε καταφατική περίπτωση να της κανονίσει τη σύνταξη που θα δικαιούτο με βάση τις συντάξιμες αποδοχές της κατηγορίας ΥΕ. Τέλος, πρέπει να επιστραφεί στην εκκαλούσα το καταβληθέν παράβολο (βλ. άρθρο 310 του ν. 4700/2020), κατ’ εκτίμηση δε των περιστάσεων να απαλλαγούν οι εφεσίβλητοι από τα δικαστικά έξοδα της εκκαλούσας (άρθρο 314 παρ. 3 του ν. 4700/2020).
Για τους λόγους αυτούς
Δέχεται εν μέρει την έφεση.
Ακυρώνει την …/6.12.2021 πράξη της Β’ Διεύθυνσης Απονομής Συντάξεων και Εφάπαξ Δημοσίου Τομέα του e-Ε.Φ.Κ.Α..
Αναπέμπει την υπόθεση στη Διεύθυνση Απονομής Συντάξεων του e-Ε.Φ.Κ.Α., προκειμένου να εξετάσει το αίτημα της εκκαλούσας για κανονισμό σύνταξης, κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα στη σκέψη 10.
Διατάσσει την επιστροφή στην εκκαλούσα του καταβληθέντος παραβόλου.
Απαλλάσσει τους εφεσίβλητους από τα δικαστικά έξοδα της εκκαλούσας.
Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 20 Νοεμβρίου 2025.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
Η ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ
ΑΣΗΜΙΝΑ ΣΑΝΤΟΡΙΝΑΙΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ
Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΑΝΤΩΝΙΑ ΣΑΡΛΑ
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου στις 18 Δεκεμβρίου 2025.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΑΣΗΜΙΝΑ ΣΑΝΤΟΡΙΝΑΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΑ ΣΑΡΛΑ