Η πλήρης στέρηση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος ακόμη και στην περίπτωση που ο παρανόμως διορισθείς υπάλληλος προκάλεσε ή υποβοήθησε τον παράνομο διορισμό του, όπως στην περίπτωση χρήσης πλαστών δικαιολογητικών διορισμού, έρχεται σε αντίθεση με την αξία του ανθρώπου, ως θεμελιώδη συνταγματική αρχή του δημοκρατικού πολιτεύματος, την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου και την αρχή της αναλογικότητας, όταν η ανάκληση του διορισμού χωρεί σε χρονικό σημείο κατά το οποίο αφενός μεν ο υπάλληλος έχει εξαντλήσει τον υπηρεσιακό του βίο και έχει συμπληρώσει τις χρονικές προϋποθέσεις για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης από το Δημόσιο, αφετέρου δε το τελευταίο έχει επωφεληθεί για μακρό χρόνο των υπηρεσιών του υπαλλήλου αυτού χωρίς ποτέ να ασκήσει την κατά νόμο ευχέρειά του να ελέγξει τη γνησιότητα των δικαιολογητικών. Στη συγκεκριμένη κατηγορία υπαλλήλων, οι οποίοι διήνυσαν μεγάλο μέρος του υπηρεσιακού τους βίου επικαλούμενοι προσόντα δυνάμει εν γνώσει τους πλαστών δικαιολογητικών, η εύλογη ποσοτική σχέση, που πρέπει να υπάρχει μεταξύ των αποδοχών ενεργείας που λάμβανε ο υπάλληλος και εκείνων που προσδιορίζονται από τη συνταξιοδοτική διοίκηση ως συντάξιμες, θα πρέπει να υπολογιστεί όχι με βάση τις πράγματι -ενόψει του ως άνω ψευδούς δικαιολογητικού- καταβληθείσες σε αυτούς αποδοχές, αλλά με εκείνες που θα έπρεπε να είχαν καταβληθεί στους υπαλλήλους αυτούς, χωρίς τον συνυπολογισμό του ποσού που αντιστοιχεί στο αναληθές τυπικό προσόν τους.
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
ΤΡΙΤΟ ΤΜΗΜΑ
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 21 Μαρτίου 2024 με την ακόλουθη σύνθεση: Ασημίνα Σαντοριναίου, Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Τρίτου Τμήματος, Νικολέτα Ρένεση και Κωνσταντίνα Σταμούλη, Σύμβουλοι, Αριστοτέλης Σακελλαρίου και Φωτεινή Πούλιου, Πάρεδροι με συμβουλευτική ψήφο.
Γενικός Επίτροπος της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο: Παραστάθηκε η Eπιτροπεύουσα Πάρεδρος της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο, Χαρίκλεια Ζάχου, κωλυομένου του Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας.
Γραμματέας: Αντωνία Σαρλά, υπάλληλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Για να αποφασίσει σχετικά με την κατατεθείσα στις 1.11.2021 (με ΑΒΔ …/2021) έφεση του … του …, με ΑΦΜ …, κατοίκου Αθηνών (οδός …, Τ.Κ. …), ο οποίος παραστάθηκε με δήλωση (του άρθρου 231 παρ. 1 της Δικονομίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου [ν. 4700/2020, Α΄ 127]) της πληρεξούσιας δικηγόρου της Μαγδαληνής Σκορδάκη-Μπονοροπούλου (Α.Μ. Δ.Σ.Α. 35826),
κ α τ ά του Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών και από 1.8.2023 Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (άρθρο 1 του π.δ/τος 82/2023, Α΄ 139), ο οποίος παραστάθηκε διά της Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Γεωργίας Ζουγανέλη,
κ α τ ά του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου (ν.π.δ.δ.) με την επωνυμία «Ηλεκτρονικός Εθνικός Φορέας Κοινωνικής Ασφάλισης» (e-Ε.Φ.Κ.Α.), το οποίο εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα από τον Διοικητή του, το οποίο παραστάθηκε διά της ως άνω Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους και
κ α τ ά της της Γ…/14.9.2021 απόφασης της Διεύθυνσης Β’ Απονομής Συντάξεων και Εφάπαξ Δημοσίου Τομέα- Τμήμα Α’ Απονομής κύριας Σύνταξης και Εφάπαξ Παροχής- Τμήμα ΝΠΔΔ του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ).
Κατά τη συνεδρίαση το Δικαστήριο άκουσε:
Την Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, που εκπροσωπεί το Ελληνικό Δημόσιο και τον e-ΕΦΚΑ, η οποία ζήτησε την απόρριψη της έφεσης.
Την Επιτροπεύουσα Πάρεδρο της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο, η οποία πρότεινε την έκδοση προδικαστικής απόφασης.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη.
Αφού άκουσε την εισήγηση της Συμβούλου Νικολέτας Ρένεση
Μελέτησε τα σχετικά έγγραφα
Σκέφθηκε κατά τον Νόμο
- Με την υπό κρίση έφεση, ο εκκαλών, πρώην υπάλληλος του Ταμείου … (…), ζητεί την ακύρωση της Γ…/14.9.2021 απόφασης της Διεύθυνσης Β’ Απονομής Συντάξεων και Εφάπαξ Δημοσίου Τομέα- Τμήμα Α’ Απονομής κύριας Σύνταξης και Εφάπαξ Παροχής- Τμήμα ΝΠΔΔ του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ), με την οποία απορρίφθηκε η …/14.12.2020 αίτησή του για συνταξιοδότηση, με την αιτιολογία ότι έχει ανακληθεί ο διορισμός του σε θέση τακτικού υπαλλήλου.
- 2. Η ένδικη έφεση, για την οποία καταβλήθηκε το προσήκον παράβολο (βλ. το … ηλεκτρονικό παράβολο της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων), έχει ασκηθεί εμπρόθεσμα και νομότυπα και συνεπώς, πρέπει να εξεταστεί περαιτέρω.
- Από τον συνδυασμό των άρθρων 1, 11 παρ. 1 και 2 και 14 παρ. 1 του Κώδικα Πολιτικών και Στρατιωτικών Συντάξεων (π.δ. 169/2007, Α΄ 210) συνάγεται ότι αναγκαίος όρος για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης από το Δημόσιο Ταμείο αποτελεί η νόμιμα κτηθείσα δημοσιοϋπαλληλική ιδιότητα. Εξάλλου, οι Υπαλληλικοί Κώδικες (π.δ. 611/1977, Α΄ 198, ν. 2683/1999, Α΄ 19, ν. 3528/2007, Α΄ 26) έχουν διαχρονικά προβλέψει την ανάκληση της παράνομης πράξης διορισμού, χωρίς μάλιστα χρονικό περιορισμό στην περίπτωση που ο διορισθείς υπάλληλος προκάλεσε ή υποβοήθησε την παρανομία. Η ανάκληση αυτή συνιστά διοικητικό μέτρο, που στοχεύει στην αποκατάσταση της νομιμότητας και ιδίως των συνταγματικών αρχών της αξιοκρατίας και της ισότητας κατά την πρόσβαση σε δημόσιες θέσεις, οι οποίες διασφαλίζονται με την τήρηση των διατάξεων που καθορίζουν τα αντικειμενικώς και διαφανώς προκαθορισμένα τυπικά προσόντα διορισμού των υπαλλήλων. Σε περίπτωση δε ανάκλησης της πράξης παράνομου διορισμού, αυτή – κατά γενική αρχή του διοικητικού δικαίου – ενεργεί αναδρομικά, αποκαθιστώντας τη νομική και πραγματική κατάσταση που ίσχυε πριν από την έκδοσή της και αίροντας όλες τις έννομες συνέπειες που απορρέουν από την έκδοσή της, μισθολογικές και συνταξιοδοτικές. Επομένως, η συνταξιοδοτική διοίκηση υποχρεούται να μην αναγνωρίσει ως συντάξιμο τον χρόνο υπηρεσίας του υπαλλήλου, του οποίου ο παράνομος διορισμός ανακλήθηκε, με συνέπεια αυτός να μην δύναται να θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα (Ελ.Συν.Ολ.1820/2021, 543/2023, πρώην ΙΙΙ Τμ. 1410/ 2023, Τρ. Τμ. 922/2023, 433, 645/2025).
- Ωστόσο, η πλήρης στέρηση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος ακόμη και στην περίπτωση που ο παρανόμως διορισθείς υπάλληλος προκάλεσε ή υποβοήθησε τον παράνομο διορισμό του, όπως στην περίπτωση χρήσης πλαστών δικαιολογητικών διορισμού, έρχεται σε αντίθεση με την αξία του ανθρώπου, ως θεμελιώδη συνταγματική αρχή του δημοκρατικού πολιτεύματος, την αρχή του κοινωνικού κράτους δικαίου και την αρχή της αναλογικότητας (βλ. άρθρα 2 παρ. 1 και 25 παρ. 1 εδαφ. α΄ και δ΄ του Συντάγματος, αντίστοιχα), όταν η ανάκληση του διορισμού χωρεί σε χρονικό σημείο κατά το οποίο αφενός μεν ο υπάλληλος έχει εξαντλήσει τον υπηρεσιακό του βίο και έχει συμπληρώσει τις χρονικές προϋποθέσεις για τη θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης από το Δημόσιο, αφετέρου δε το τελευταίο έχει επωφεληθεί για μακρό χρόνο των υπηρεσιών του υπαλλήλου αυτού χωρίς ποτέ να ασκήσει την κατά νόμο ευχέρειά του να ελέγξει τη γνησιότητα των δικαιολογητικών. Και τούτο, διότι η μακροχρόνια απασχόληση του έστω παρανόμως και με δική του υπαιτιότητα διορισθέντος υπαλλήλου στο Δημόσιο, ως στοιχείο της κοινωνικής του υπόστασης και της συνταγματικά προστατευτέας προσωπικότητάς του, επιβάλλει την αναγνώριση σε αυτόν περιουσιακών δικαιωμάτων, ειδικότερα δε μίας συνταξιοδοτικής παροχής σε συνάρτηση προς την παρασχεθείσα -υπό τη δημοσιοϋπαλληλική ιδιότητα- de facto υπηρεσία. Εξάλλου, η αξίωση προς απόληψη κάποιας συνταξιοδοτικής παροχής εμπίπτει στο προστατευτικό πεδίο του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, με αποτέλεσμα η πλήρης στέρηση της αξίωσης αυτής να διαταράσσει τη δίκαιη ισορροπία μεταξύ αυτής και του θεμιτού σκοπού της αποκατάστασης της νομιμότητας (Ελ. Συν. Ολ. 1820/2021, 543/2023, πρώην ΙΙΙ Τμ. 1410/2023, Τρ. Τμ. 922/2023, 433, 645/2025).
- Περαιτέρω, όμως, η καταβολή στον διορισθέντα με πλαστό τίτλο σπουδών, ο διορισμός του οποίου ανακλήθηκε για τον λόγο αυτό, της σύνταξης που θα είχε δικαίωμα να λάβει και εκείνος που πράγματι κατείχε τον απαιτούμενο τίτλο σπουδών, θα εξομοίωνε – κατά παραβίαση της αρχής της ισότητας – τον νομίμως με τον παρανόμως διορισθέντα υπάλληλο, αναιρώντας απολύτως την πρακτική αποτελεσματικότητα των συνταγματικών αρχών του κράτους δικαίου και της αξιοκρατίας που επιβάλλουν σε τέτοιες περιπτώσεις τη λήψη μέτρων αποκαταστατικού και αποτρεπτικού χαρακτήρα. Κατόπιν αυτών και ελλείψει ειδικής νομοθετικής ρύθμισης, το Δικαστήριο, δυνάμει της εξουσίας που του χορηγείται από το άρθρο 116 παρ. 2 της Δικονομίας του Ελεγκτικού Συνεδρίου (ν. 4700/2020), δύναται να προβεί σε ουσιαστική κρίση επί του συνταξιοδοτικού δικαιώματος και να διαπλάσσει αυτό στο πλαίσιο της παροχής δικαστικής προστασίας και της εφαρμογής των αρχών της αναλογικότητας και της αναλογικής ισότητας (Ελ. Συν. Ολ. 1820/2021, 543/2023, πρώην ΙΙΙ Τμ. 1410/2023, Τρ. Τμ. 922/2023, 433/2025). Στο πλαίσιο αυτό, για τον προσδιορισμό της καταβλητέας σύνταξης στον υπάλληλο, του οποίου ο διορισμός ανακλήθηκε ως παράνομος λόγω υπαίτιας πρόκλησης ή υποβοήθησης από τον ίδιο της διαπιστωθείσας παρανομίας, το χρηματικό ποσό που αντιστοιχεί στο τυπικό προσόν επί του οποίου υπήρξε η ανωτέρω παραποίηση, δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη. Τούτο, διότι το συγκεκριμένο ποσό συνιστά πρόσθετη οικονομική απολαβή, που στηρίζεται σε αναληθές και επομένως άκυρο δικαιολογητικό, το οποίο τεκμηριώνει μια πεπλανημένη εικόνα τυπικών προσόντων για τον απασχολούμενο υπάλληλο. Για τον λόγο αυτόν και εφόσον η πρόσθετη αυτή χρηματική απολαβή δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από το προσκομιζόμενο δικαιολογητικό, εξαιτίας της ακυρότητάς του, είναι μη νόμιμη και δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη. Ως εκ τούτου, στη συγκεκριμένη κατηγορία υπαλλήλων, οι οποίοι διήνυσαν μεγάλο μέρος του υπηρεσιακού τους βίου επικαλούμενοι προσόντα δυνάμει εν γνώσει τους πλαστών δικαιολογητικών, η εύλογη ποσοτική σχέση, που πρέπει να υπάρχει μεταξύ των αποδοχών ενεργείας που λάμβανε ο υπάλληλος και εκείνων που προσδιορίζονται από τη συνταξιοδοτική διοίκηση ως συντάξιμες, θα πρέπει να υπολογιστεί όχι με βάση τις πράγματι -ενόψει του ως άνω ψευδούς δικαιολογητικού- καταβληθείσες σε αυτούς αποδοχές, αλλά με εκείνες που θα έπρεπε να είχαν καταβληθεί στους υπαλλήλους αυτούς, χωρίς τον συνυπολογισμό του ποσού που αντιστοιχεί στο αναληθές τυπικό προσόν τους. Συνεπώς, εφόσον η διαπιστούμενη πλαστότητα εντοπίζεται στον τίτλο σπουδών, ο οποίος αποτέλεσε προσόν διορισμού του υπαλλήλου στη συγκεκριμένη οργανική θέση και εξαιτίας του οποίου τοποθετήθηκε πεπλανημένα σε συγκεκριμένη μισθολογική κατηγορία προσωπικού (ΠΕ, ΤΕ, ΔΕ, ΥΕ), οι συντάξιμες αποδοχές του, αφού ληφθεί υπόψη η αντίστοιχη υπηρεσιακή του εξέλιξη σύμφωνα με τα έτη υπηρεσίας του στο Δημόσιο ή σε νπδδ, πρέπει να προσδιοριστούν με βάση τις αποδοχές της προηγούμενης μισθολογικής κατηγορίας από εκείνη στην οποία κατά τα ανωτέρω πεπλανημένως είχε τοποθετηθεί και στην οποία ο υπάλληλος κατά τα αληθή τυπικά του προσόντα πράγματι ανήκει (ΕλΣυν Τρ. Τμ 23/2023, 52/2025). Σε κάθε δε περίπτωση το ως άνω ποσό δεν μπορεί να είναι κατώτερο από το κατώτατο όριο σύνταξης, κατά το άρθρο 55 παρ. 5 του Συνταξιοδοτικού Κώδικα, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο (Ελ. Συν. Ολ. 1820/2021, 543/2023, πρώην ΙΙΙ Τμ. 1410/2023, Τρ. Τμ. 922/2023, 433/2025).
- Εξάλλου, το άρθρο 116 του ν. 4700/2020 «Ενιαίο κείμενο Δικονομίας για το Ελεγκτικό Συνέδριο, ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο για τον προσυμβατικό έλεγχο, τροποποιήσεις στον Κώδικα Νόμων για το Ελεγκτικό Συνέδριο, διατάξεις για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης και άλλες διατάξεις» ορίζει ότι «1. Το Δικαστήριο ελέγχει την προσβαλλόμενη πράξη ή παράλειψη κατά τον νόμο και την ουσία, μέσα στα όρια της έφεσης και των πρόσθετων λόγων. Κατ’ εξαίρεση, ο κατά τον νόμο έλεγχος της προσβαλλόμενης πράξης ή παράλειψης χωρεί και αυτεπαγγέλτως, εκτεινόμενος στο σύνολό της, προκειμένου να διακριβωθεί αν: (α) συντρέχουν οι λόγοι των περ. α΄ και γ΄ της παρ. 3, ή (β) η πράξη δεν έχει νόμιμο έρεισμα, ή (γ) υπάρχει παραβίαση δεδικασμένου. 2. Αν η έφεση στρέφεται κατά ρητής πράξης, το Δικαστήριο κατά την επίλυση της διαφοράς είτε δέχεται την έφεση εν όλω ή εν μέρει και ακυρώνει ολικώς ή μερικώς την πράξη ή την μεταρρυθμίζει, είτε απορρίπτει την έφεση. 3. Το Δικαστήριο ακυρώνει την πράξη και αναπέμπει την υπόθεση στη διοίκηση για να ενεργήσει τα νόμιμα αν: (α) η πράξη έχει εκδοθεί από αναρμόδιο όργανο, ή (β) το συλλογικό όργανο που εξέδωσε την πράξη δεν έχει νόμιμη συγκρότηση ή σύνθεση, ή (γ) συντρέχει παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας, ο οποίος έχει ταχθεί για την έκδοση της πράξης, ή (δ) η διοίκηση δεν έχει ασκήσει τη διακριτική της εξουσία. 4. Αν η έφεση στρέφεται κατά παράλειψης οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας, το Δικαστήριο κατά την επίλυση της διαφοράς, είτε ακυρώνει ολικώς ή μερικώς την παράλειψη και αναπέμπει την υπόθεση στη διοίκηση για να προβεί στην οφειλόμενη ενέργεια, είτε απορρίπτει την έφεση. 5. Με την απόφασή του το Δικαστήριο δεν δύναται να καταστήσει χειρότερη τη θέση του εκκαλούντος. 6. (…)». Κατά την έννοια των τελευταίων αυτών διατάξεων, όταν προσβάλλεται με έφεση, ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου, παράλειψη των αρμόδιων συνταξιοδοτικών οργάνων της διοίκησης να ενεργήσουν νομίμως προς κανονισμό σύνταξης, το Δικαστήριο, δεχόμενο την έφεση, ακυρώνει την προσβαλλόμενη παράλειψη και αναπέμπει την υπόθεση στην αρμόδια διεύθυνση, προκειμένου αυτή να προβεί στις νόμιμες ενέργειες, σύμφωνα με όσα κρίθηκαν με τη σχετική απόφαση. Ειδικότερα, αν για τον κανονισμό ή την αύξηση ήδη κανονισθείσας σύνταξης απαιτείται η συνδρομή και άλλων προϋποθέσεων, οι οποίες δεν εξετάσθηκαν από τη διοίκηση, τότε το Δικαστήριο οφείλει να ακυρώσει την προσβαλλόμενη πράξη και να αναπέμψει την υπόθεση στη διοίκηση για να εξετάσει σε πρώτο βαθμό τη συνδρομή ή μη και των μη εξετασθεισών προϋποθέσεων κανονισμού ή αύξησης της σύνταξης. Σε αντίθετη περίπτωση, το Δικαστήριο θα υποκαθιστούσε τη διοίκηση στο έργο της (Ελ. Συν. Ολ. 116 – 119/2001, 1444/2001, πρώην ΙΙ Τμ. 790/2016, 590/2017, 503/2019, Τρ. Τμ. 276, 824/2021).
- Στην προκειμένη υπόθεση, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα ακόλουθα: Ο εκκαλών, ο οποίος γεννήθηκε το έτος 1958 (βλ. το …/15.4.2013 πιστοποιητικό γέννησης του Δήμου … Κορινθίας) προσλήφθηκε με σύμβαση έργου στην … κατά το διάστημα από 1.5.1989 έως 3.10.1990. Κατόπιν της … κοινής υπουργικής απόφασης, με την …/31.5.1996 πράξη του Προέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου του Ταμείου … (…) διορίστηκε σε κενή οργανική θέση κλάδου ΔΕ Διοικητικού-Λογιστικού, στην οποία μονιμοποιήθηκε από 11.6.1998. Στη συνέχεια, μεταφέρθηκε με την ίδια εργασιακή σχέση και την οργανική θέση που κατείχε, στο Ταμείο … (…), στον κλάδο Πρόνοιας του οποίου εντάχθηκε το …, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 70 και 81 του ν. 3655/2008 (Α’ 58). Έκτοτε υπηρέτησε σε αυτό εξελισσόμενος μισθολογικά και βαθμολογικά (βλ. τα …/11.3.2014 και …/25.9.2012 πιστοποιητικά υπηρεσιακών μεταβολών του Τμήματος Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού του …). Στο πλαίσιο διασταύρωσης των δικαιολογητικών διορισμού που διενεργήθηκε από το Ταμείο, διαπιστώθηκε ότι κατά τη διαδικασία πρόσληψής του ο εκκαλών προς πιστοποίηση του τυπικού προσόντος διορισμού του στον κλάδο ΔΕ, προσκόμισε επικυρωμένο αντίγραφο απολυτηρίου Λυκείου με στοιχεία διαφοροποιημένα σε σχέση με αυτά του αρχικού τίτλου και τα οποία δεν τον ταυτοποιούσαν με τον πραγματικό κάτοχο του συγκεκριμένου απολυτηρίου. Πιο συγκεκριμένα, ο εκκαλών κατά την πρόσληψή του, σε συμμόρφωση προς την …/7.5.1996 έγγραφη πρόσκληση της Διευθύντριας του Ταμείου …, υπέβαλε, μεταξύ άλλων, επικυρωμένο φωτοαντίγραφο από το Αστυνομικό Τμήμα …, με ημερομηνία επικύρωσης 7.5.1996, απολυτηρίου τίτλου του Λυκείου …, με ημερομηνία έκδοσης 9.6.1979, στο οποίο αναγραφόταν στο όνομα του μαθητή εκείνο του εκκαλούντος, έτος γέννησης 1958 και αριθμός μητρώου ή δημοτολογίου 12. Ωστόσο, στο πλαίσιο του σχετικού ελέγχου επιβεβαίωσης στοιχείων και της ακρίβειάς τους, σε απάντηση του …/29.1.2014 εγγράφου αιτήματος της Διεύθυνσης Διοικητικού του …, με το …/5.2.2014 έγγραφο ο Διευθυντής του Γενικού Λυκείου … βεβαίωσε ότι ο συγκεκριμένος τίτλος σπουδών δεν αντιστοιχεί με ακρίβεια στα στοιχεία αρχείου του σχολείου, καθώς διαφοροποιείται ως προς το μικρό όνομα, το έτος γέννησης και τον αριθμό μητρώου-δημοτολογίου από τα αντίστοιχα στοιχεία που αναγράφονταν στον πρωτότυπο τίτλο, ο οποίος εκδόθηκε στις 9.6.1979 με την …/7.6.1979 πράξη του Συλλόγου Διδασκόντων. Κατόπιν τούτου, με το …/7.2.2014 έγγραφο του Πρόεδρου του Δ.Σ. του Ταμείου ο εκκαλών κλήθηκε σε ακρόαση στις 17.2.2014, προκειμένου να υποβάλει εγγράφως ή προφορικώς τις απόψεις του ως προς τα ανωτέρω διαπιστωθέντα, προσκομίζοντας τον πρωτότυπο απολυτήριο τίτλο ή προσφάτως εκδοθέν αποδεικτικό απόλυσης από το Λύκειο … ή οποιοδήποτε άλλο πρόσφορο στοιχείο προς ανταπόδειξη των ανωτέρω διαλαμβανομένων. Αντί αυτού, πριν την εκπνοή της ανωτέρω προθεσμίας ακρόασης, στις 12.2.2014 ο εκκαλών υπέβαλε στην υπηρεσία του αίτηση χορήγησης αναρρωτικής άδειας τριάντα ημερών συνοδευόμενη από ιατρική γνωμάτευση (το από 12.2.2014 ιατρικό σημείωμα Εξωτερικών Ιατρείων του …). Σύμφωνα με αυτήν ο εκκαλών διαπιστώθηκε ότι πάσχει από χρόνια καταθλιπτική συνδρομή, εμφανίζει έξαρση των συμπτωμάτων και συνιστάται αναρρωτική άδεια διάρκειας ενός μηνός και επανεξέταση. Ταυτοχρόνως ο εκκαλών υπέβαλε και την …/12.2.2014 αίτηση παραίτησης λόγω θεμελίωσης συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Ακολούθησε η …/18.2.2014 πράξη του Προέδρου του Δ.Σ. του Ταμείου, με την οποία ανακλήθηκε αναδρομικά από 11.6.1996 ο διορισμός του εκκαλούντος λόγω έλλειψης τυπικού προσόντος (τίτλου σπουδών), κατ’ εφαρμογή του άρθρου 20 του Υπαλληλικού Κώδικα. Ο εκκαλών στη συνέχεια υπέβαλε και δεύτερη αίτηση παραίτησης (…/4.3.2014), η οποία δεν έγινε δεκτή από τον Πρόεδρο του Δ.Σ. του Ταμείου, με την αιτιολογία ότι λόγω της ανάκλησης του διορισμού του, παρέλκει η εξέταση των αιτημάτων περί παραίτησής του, διότι δεν υφίσταται σε ισχύ υπαλληλική σχέση αυτού με το Ταμείο. Αίτηση ακύρωσης του εκκαλούντος κατά της ανωτέρω ανακλητικής πράξης απορρίφθηκε με την …/2015 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών. Κατά της απόφασης αυτής ο εκκαλών άσκησε έφεση ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία ομοίως απορρίφθηκε με την …/2022 απόφασή του. Εξάλλου, με το …/2015 Βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Αθηνών, ο εκκαλών παραπέμφθηκε ενώπιον του ακροατηρίου του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Αθηνών, για τον λόγο ότι κατάρτισε το ανωτέρω πιστοποιητικό, το οποίο ήταν πλαστό και το χρησιμοποίησε για να διοριστεί στο … προκαλώντας ζημία που υπερβαίνει το ποσό των 150.000 ευρώ, με την κατηγορία δηλαδή της πλαστογραφίας με τις επιβαρυντικές περιστάσεις του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 1608/1950 (περί καταχραστών του Δημοσίου). Το Εφετείο με την …/2015 απόφασή του έπαυσε οριστικά την ποινική δίωξη λόγω παραγραφής, αφού θεώρησε ότι κατ’ ορθό νομικό χαρακτηρισμό η πράξη για την οποία παραπέμφθηκε ο εκκαλών συνιστούσε πλημμεληματική πλαστογραφία με χρήση (Π.Κ. 216 παρ. 1, 2), η οποία υπόκειται σε πενταετή παραγραφή. Κατόπιν αυτών, με την …/14.12.2020 αίτησή του ο εκκαλών ζήτησε τον κανονισμό σε αυτόν σύνταξης με βάση τις διατάξεις του ειδικού συνταξιοδοτικού καθεστώτος του ν. 3163/1955. Με την προσβαλλόμενη απόφαση το αίτημά του αυτό απορρίφθηκε, με την αιτιολογία ότι ο εκκαλών διαγράφηκε από το Μητρώο Ανθρώπινου Δυναμικού του Ελληνικού Δημοσίου στις 24.2.2014 λόγω αναδρομικής ανάκλησης της πράξης διορισμού του σε θέση τακτικού υπαλλήλου στο … και συνεπώς, το αίτημα αυτό δεν μπορεί να ικανοποιηθεί.
- Ήδη με την κρινόμενη έφεση, ο εκκαλών στρέφεται κατά της Γ…/14.9.2021 απόφασης της Διεύθυνσης Β’ Απονομής Συντάξεων και Εφάπαξ Δημοσίου Τομέα -Τμήμα Α’ Απονομής κύριας Σύνταξης και Εφάπαξ Παροχής- Τμήμα ΝΠΔΔ του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ) και ζητεί την ακύρωσή της, επιδιώκοντας τον κανονισμό σε αυτόν σύνταξης, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο ένδικο δικόγραφο. Συγκεκριμένα, προβάλλει ότι η προσβαλλόμενη Γ…/14.9.2021 απόφαση της Διεύθυνσης Β’ Απονομής Συντάξεων και Εφάπαξ Δημοσίου Τομέα- Τμήμα Α’ Απονομής κύριας Σύνταξης και Εφάπαξ Παροχής- Τμήμα ΝΠΔΔ του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e-ΕΦΚΑ) είναι μη νόμιμη καθώς αντίκειται στις συνταγματικές αρχές της ασφάλειας δικαίου, της σαφήνειας, της προβλεψιμότητας και της αναλογικότητας, καθώς και στο άρθρο 1 του ΠΠΠ της ΕΣΔΑ, προκαλώντας σε αυτόν δυσανάλογη βλάβη, καθώς διαγράφει 18 έτη πραγματικής και συντάξιμης υπηρεσίας. Επίσης ισχυρίζεται ότι η προσβαλλόμενη φέρει πλημμελή αιτιολογία, καθώς δεν παραθέτει λεπτομερώς τους λόγους για τους οποίους δεν μπορεί να ικανοποιηθεί το αίτημά του για συνταξιοδότηση, αλλά αρκείται σε απλή αναφορά ως λόγου απόρριψης την ανάκληση διορισμού. Τέλος, ισχυρίζεται ότι με την προσβαλλόμενη παραβιάζεται και η κατ’ άρθρο 4 του 7ου ΠΠ αρχή non bis in idem, δεδομένου ότι επιβάλλεται σε αυτόν ποινή, παρά το γεγονός ότι ποινικά έχει παυθεί οριστικά η ποινική του δίωξη με την …/2015 απόφαση του Εφετείου Αθηνών (Α’ Τριμελές Κακουργημάτων).
- Ενόψει αυτών και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις της παρούσας (βλ. σκέψεις 3 – 5), το Τμήμα κρίνει ότι μη νόμιμα η συνταξιοδοτική διοίκηση με την προσβαλλόμενη πράξη απέρριψε στο σύνολό του το αίτημα του εκκαλούντος για κανονισμό σύνταξης, δεδομένου ότι η πλήρης στέρηση της σύνταξης, ως συνέπεια της ανάκλησης του διορισμού του μετά την πάροδο μακρότατου χρόνου από αυτόν κι ενώ ο εκκαλών είχε ήδη υπηρετήσει ως υπάλληλος επί σειρά ετών, αντίκειται, ανεξαρτήτως της υπαιτιότητάς του στην πρόκληση ή υποβοήθηση του παράνομου διορισμού, στα άρθρα 2 παρ. 1 και 25 παρ. 1 εδάφ. α΄ και δ΄ του Συντάγματος, καθώς και στο άρθρο 1 του Πρώτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της Ε.Σ.Δ.Α, όπως βάσιμα προβάλλεται με την ένδικη έφεση. Επομένως, ο εκκαλών δεν μπορεί να στερηθεί πλήρως τη σύνταξη και τούτο ανεξαρτήτως του αποτελέσματος που είχε η ποινική διαδικασία επί της τελεσθείσας από αυτόν πλαστογραφίας, καθόσον η κήρυξη της παύσης της ποινικής δίωξης λόγω παραγραφής, κατά τον Συνταξιοδοτικό Κώδικα, δεν ισοδυναμεί με αθωωτική κρίση, ως τέτοιας νοούμενης της πανηγυρικής κρίσης του ποινικού δικαστηρίου περί μη συνδρομής των κρίσιμων περιστατικών του αδικήματος (πρβλ. ΕλΣυν Τρ. Τμ 506/2023, 1049/2024, 403/2025). Περαιτέρω, το Τμήμα, δυνάμει της εξουσίας που του χορηγείται από το άρθρο 116 του ν. 4700/2020 για τη διάπλαση του συνταξιοδοτικού της δικαιώματος (Ελ. Συν. Ολ. 1820/2021, 543/2023, Τρ. Τμ. 922/2023), κρίνει ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση ο εκκαλών δικαιούται να λάβει, εφόσον αυτός – κατόπιν εξέτασης του αιτήματός του από τη συνταξιοδοτική διοίκηση (βλ. σκέψη 6 της παρούσας) – πληροί τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης (έτη υπηρεσίας και όριο ηλικίας), σύνταξη όχι με βάση τις αποδοχές της κατηγορίας ΔΕ που ελάμβανε δυνάμει του πλαστού τυπικού του προσόντος, αλλά με βάση τις αποδοχές της προηγούμενης κατηγορίας, εκείνη της Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης (ΥΕ) [βλ. άρθρα 22-23 του π.δ. 194/1988, Α΄ 84 και Ελ. Συν. Ολ. 543/2023, Τρ. Τμ. 922/2023, 645/2025].
- Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει η κρινόμενη έφεση να γίνει δεκτή και να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη Γ…/14.9.2021 απόφαση της Διεύθυνσης Β’ Απονομής Συντάξεων και Εφάπαξ Δημοσίου Τομέα- Τμήμα Α’ Απονομής κύριας Σύνταξης και Εφάπαξ Παροχής- Τμήμα ΝΠΔΔ του e-Ε.Φ.Κ.Α.. Περαιτέρω, πρέπει να αναπεμφθεί η υπόθεση στην ως άνω Διεύθυνση (βλ. άρθρα 51, 51 Α και 53 του ν. 4387/2016, Α΄ 85, 1 και 61 του ν. 4670/2020, Α΄ 43, και 14 Γ παρ. 2 β΄ και παρ. 3 β΄ του π.δ. 8/2019 «Οργανισμός Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης: e-Ε.Φ.Κ.Α.», Α΄ 8), προκειμένου να εξετάσει αν ο εκκαλών, με την αναγνώριση ως συντάξιμης της υπηρεσίας του από 11.6.1998 έως την παραίτησή του, μαζί με τυχόν προσμετρητέες υπηρεσίες, πληροί τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης και σε καταφατική περίπτωση να του καταβάλει τη σύνταξη που θα δικαιούτο με βάση τις συντάξιμες αποδοχές της κατηγορίας ΥΕ, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας. Μετά την παραδοχή της έφεσης, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του καταβληθέντος για την άσκησή της παραβόλου στον εκκαλούντα, κατ’ εκτίμηση δε των περιστάσεων πρέπει να απαλλαγεί το αντίδικο από τα δικαστικά του έξοδα (άρθρα 310 παρ. 1 και 314 παρ. 3 του ν. 4700/2020, αντίστοιχα).
Για τους λόγους αυτούς
Δέχεται την έφεση.
Ακυρώνει την Γ…/14.9.2021 απόφαση της Διεύθυνσης Β’ Απονομής Συντάξεων και Εφάπαξ Δημοσίου Τομέα- Τμήμα Α’ Απονομής κύριας Σύνταξης και Εφάπαξ Παροχής- Τμήμα ΝΠΔΔ του Ηλεκτρονικού Εθνικού Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης (e- Ε.Φ.Κ.Α.).
Παραπέμπει την υπόθεση στην ανωτέρω Διεύθυνση του e-Ε.Φ.Κ.Α, προκειμένου να εξετάσει το αίτημα του εκκαλούντος για κανονισμό σύνταξης, κατά τα ειδικότερα εκτιθέμενα στο σκεπτικό της παρούσας.
Διατάσσει την απόδοση στον εκκαλούντα του καταβληθέντος για την άσκηση της έφεσης παραβόλου. Και
Απαλλάσσει το αντίδικο από τα δικαστικά έξοδα της εκκαλούσας.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 9 Οκτωβρίου 2025.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ
ΑΣΗΜΙΝΑ ΣΑΝΤΟΡΙΝΑΙΟΥ ΝΙΚΟΛΕΤΑ ΡΕΝΕΣΗ
Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΑΝΤΩΝΙΑ ΣΑΡΛΑ
Δημοσιεύθηκε στο ακροατήριό του στις 18 Δεκεμβρίου 2025.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΑΣΗΜΙΝΑ ΣΑΝΤΟΡΙΝΑΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΑ ΣΑΡΛΑ