Καταλογισμός εις βάρος του εκκαλούντος, πρώην Αρχιφύλακα, του ποσού των 327.127,53 ευρώ, που έλαβε αχρεωστήτως ως αποδοχές λόγω ανάκλησης της απόφασης πρόσληψής του ως Αστυφύλακα στην Ελληνική Αστυνομία, καθώς δεν επαληθεύτηκε, κατά τον διενεργηθέντα έλεγχο νομιμότητας, η γνησιότητα του τίτλου σπουδών (απολυτηρίου τίτλου Λυκείου) βάσει του οποίου προσλήφθηκε. Σε περίπτωση ανάκλησης της πράξης διορισμού δημοσίου υπαλλήλου, αίρεται αναδρομικά η ιδιότητά του ως κρατικού οργάνου (ή οργάνου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου) και συνακόλουθα ανατρέπεται η αιτία της νόμιμης καταβολής των αποδοχών του. Το καταλογίζον όργανο προβαίνει σε σταθμίσεις που επιβάλλονται από την αρχή της δίκαιης ισορροπίας και, αν συντρέχει λόγος, μειώνει ανάλογα το ποσό του καταλογισμού. Κατά τις σταθμίσεις συνεκτιμώνται ιδίως, η βαρύτητα της δημοσιονομικής παράβασης, ο βαθμός υπαιτιότητας, η σαφήνεια του νομικού πλαισίου και το επελθόν δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας, η οποία διατρέχει το σύνολο της έννομης τάξης και λαμβάνεται υπόψη για την ερμηνεία και εφαρμογή οποιουδήποτε κανόνα δικαίου, ο καταλογισμός δεν συνδέεται αναγκαίως και αρρήκτως με το ύψος του διαπιστωθέντος ελλείμματος. Μείωση του καταλογισθέντος ποσού σε 5.000 ευρώ.
ΑΠΟΦΑΣΗ 1414/2026
ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ
Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Ιουνίου 2026, με την ακόλουθη σύνθεση: Γεωργία Μαραγκού, Αντιπρόεδρος, Πρόεδρος του Τμήματος, Γεωργία Παπαναγοπούλου και Αντιγόνη Στίνη, Σύμβουλοι, Λήδα Χαραλαμπίδου και Ελένη Καραγιάννη, Πάρεδροι, που μετέχουν με συμβουλευτική ψήφο.
Γενικός Επίτροπος της Επικρατείας: Παρέστη η Αντεπίτροπος της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο Ειρήνη Κατσικέρη, ως νόμιμη αναπληρώτρια του ελλείποντος Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας,
Γραμματέας: Αδαμαντία Μαρσέλου.
Για να δικάσει την από 24.1.2022 (Α.Β.Δ. …/2022) έφεση του …, του …, κατοίκου … (οδός …), ο οποίος παραστάθηκε δια της πληρεξούσιας δικηγόρου του Μαγδαληλής Σκορδάκη- Μπονοροπούλου (Δ.Σ.Α. 035826).
Κατά του Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, ο οποίος παραστάθηκε δια της Παρέδρου του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους Δήμητρας Αθανασοπούλου.
Με την έφεση αυτή ζητείται η ακύρωση της …/18.11.2021 απόφασης καταλογισμού του Αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας.
Κατά τη συζήτηση που ακολούθησε, το Δικαστήριο άκουσε:
Την πληρεξούσια δικηγόρο του εκκαλούντος, η οποία ζήτησε την παραδοχή της έφεσης
Την εκπρόσωπο του Ελληνικού Δημοσίου, η οποία ζήτησε την απόρριψη της έφεσης και
Την Αντεπίτροπο της Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο, η οποία πρότεινε την μερική παραδοχή της έφεσης.
Μετά τη δημόσια συνεδρίαση, το Δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη.
Άκουσε την εισήγηση της Αντιπροέδρου Γεωργίας Μαραγκού και Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα Σκέφθηκε κατά το νόμο
- Με την υπό κρίση έφεση, όπως οι λόγοι της αναπτύσσονται στο από 22.6.2026 νομίμως κατατεθέν υπόμνημα και αντικρούονται με το από 22.6.2026 υπόμνημα του Ελληνικού Δημοσίου, ζητείται η ακύρωση της …/18.11.2021 απόφασης του Αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας, με την οποία καταλογίστηκε εις βάρος του εκκαλούντος, πρώην Αρχιφύλακα, το ποσό των 327.127,53 ευρώ, που έλαβε αχρεωστήτως ως αποδοχές λόγω ανάκλησης της απόφασης πρόσληψής του ως Αστυφύλακα στην Ελληνική Αστυνομία, καθώς δεν επαληθεύτηκε, κατά τον διενεργηθέντα έλεγχο νομιμότητας, η γνησιότητα του τίτλου σπουδών (απολυτηρίου τίτλου Λυκείου) βάσει του οποίου προσλήφθηκε.
- Για την άσκηση της κρινόμενης έφεσης νομίμως δεν έχει καταβληθεί παράβολο, καθόσον με την …/2026 Πράξη της Προέδρου του Δικαστηρίου τούτου απονεμήθηκε στον εκκαλούντα ευεργέτημα πενίας και απηλλάγη αυτός από την προκαταβολή του απαιτούμενου αναλογικού παραβόλου. Κατά τα λοιπά η έφεση έχει ασκηθεί εμπροθέσμως και εν γένει παραδεκτώς, πρέπει δε να εξεταστεί περαιτέρω ως προς την ουσιαστική βασιμότητά της.
- Στο άρθρο μόνο παρ.1 του α.ν. 261/1968 (Α’ 12) ορίζεται ότι: «Ατομικαί διοικητικαί πράξεις, εκδοθείσαι κατά παράβασιν νόμου, ανακαλούνται υπό της Διοικήσεως ελευθέρως και άνευ οιασδήποτε δια το Δημόσιον συνεπείας, εντός ευλόγου από της εκδόσεως αυτών χρόνου. Επιφυλασσόμενων των ειδικώς, άλλως, οριζουσών, διατάξεων της κείμενης νομοθεσίας, χρόνος, ήσσων της 5ετίας τουλάχιστον από της εκδόσεως των κατά τα άνω ανακλητέων πράξεων, εν ουδεμιά περιπτώσει δύναται να θεωρηθή ως μη εύλογος προς ανάκλησιν, ανεξαρτήτως τυχόν κτήσεως υπό τρίτων βάσει αυτών οιουδήποτε δικαιώματος». Η διάταξη αυτή ορίζει ότι η ανάκληση διοικητικής πράξης σε χρόνο μικρότερο της πενταετίας από την έκδοσή της θεωρείται ότι γίνεται εντός εύλογου χρόνου. Δεν ορίζει, όμως, ότι μετά την πάροδο της πενταετίας η ανάκληση γίνεται πέραν του εύλογου χρόνου και ότι, επομένως, απαγορεύεται. Αν η πάροδος χρόνου μεγαλύτερου της πενταετίας υπερβαίνει τον εύλογο για την ανάκληση χρόνο, είναι ζήτημα που κρίνεται από το Δικαστήριο κατά περίπτωση, βάσει των γενικών αρχών που διέπουν την ανάκληση των διοικητικών πράξεων (ΕλΣυν Πρώτο Τμ. 420/2026, 772/2025, ΣτΕ 2756/2015). Σύμφωνα δε με τις αρχές αυτές, δεν επιτρέπεται στη Διοίκηση να ανακαλεί διοικητική πράξη, έστω και παράνομη, μετά την πάροδο εύλογου, ενόψει των συγκεκριμένων εκάστοτε συνθηκών, χρόνου από την έκδοσή της, εφόσον έχει δημιουργηθεί καλοπίστως υπέρ του διοικουμένου πραγματική κατάσταση δεκτική περαιτέρω έννομης προστασίας. Κατά τις αυτές, ωστόσο, γενικές αρχές, ανάκληση παράνομης διοικητικής πράξης είναι επιτρεπτή, χωρίς χρονικό περιορισμό, όταν κατά την ειδικώς αιτιολογημένη κρίση της αρμόδιας αρχής, τούτο επιβάλλουν λόγοι δημοσίου συμφέροντος ή όταν η έκδοση της ανακαλούμενης παράνομης πράξης προκλήθηκε από δόλια ενέργεια του διοικουμένου (ΕλΣυν Πρώτο Τμ.420/2026, 1009, 1772/2025, ΣτΕ 2756/2015).
- Ο ν. 4270/2014 «Αρχές δημοσιονομικής διαχείρισης και εποπτείας…- δημόσιο λογιστικό και άλλες διατάξεις» (Α’ 143), ορίζει στο άρθρο 96, όπως ισχύει, ότι «1. Μη νόμιμες δαπάνες που πληρώθηκαν με οποιονδήποτε τίτλο πληρωμής καταλογίζονται: α. (…) β. στον λαβόντα, εφόσον έχει συντελέσει υπαίτια στη μη νόμιμη πληρωμή και σε κάθε περίπτωση αχρεώστητης πληρωμής, ανεξάρτητα από υπαιτιότητα αυτού. 2. Αρμόδιο όργανο για τον καταλογισμό μη νόμιμων δαπανών, που πληρώθηκαν με τίτλους πληρωμής που δεν εκδίδονται από τις Υπηρεσίες Δημοσιονομικού Ελέγχου ή τις ΓΔΟΥ, είναι ο διατάκτης και τα κατά νόμο αρμόδια όργανα που έχουν διαπιστώσει την παράνομη πληρωμή και σε κάθε περίπτωση το Ελεγκτικό Συνέδριο. (…)», στο άρθρο 152 ότι: 1. Έλλειμμα δημοσίου υπολόγου είναι οποιαδήποτε έλλειψη χρημάτων, αξιών και υλικού που διαπιστώνεται με τη νόμιμη διαδικασία στη διαχείρισή του, καθώς και οποιαδήποτε άλλη κατάσταση διαχείρισης που θεωρείται έλλειμμα από το νόμο … 3. Το έλλειμμα που παρουσιάζουν οι δημόσιοι υπόλογοι καταλογίζεται με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση από τους οικείους διατάκτες που το διαπίστωσαν και τα αρμόδια όργανα για την επιθεώρηση των υπολόγων, με την επιφύλαξη των διατάξεων της παραγράφου 4 του άρθρου αυτού. Σε κάθε περίπτωση καταλογίζεται από το Ελεγκτικό Συνέδριο το αργότερο εντός δέκα (10) ετών από της υποβολής σε αυτό των δικαιολογητικών απόδοσης λογαριασμού της διαχείρισής τους. 4. Στις περιπτώσεις πληρωμής μη νόμιμων δαπανών καταλογίζεται: α. … β. στους λαβόντες, εφόσον υπέχουν ευθύνη για τη μη τήρηση των ανωτέρω διαδικασιών. Στους λαβόντες καταλογίζεται και σε κάθε περίπτωση αχρεώστητης πληρωμής».
- Στο άρθρο 150 του Οργανικού Νόμου του Ελεγκτικού Συνεδρίου (ν. 4820/2021, Α’ 130), που ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο έκδοσης της καταλογιστικής πράξης, ορίζεται ότι «1. Το καταλογίζον όργανο προβαίνει σε σταθμίσεις που επιβάλλονται από την αρχή της δίκαιης ισορροπίας και, αν συντρέχει λόγος, μειώνει ανάλογα το ποσό του καταλογισμού. Κατά τις σταθμίσεις συνεκτιμώνται ιδίως, η βαρύτητα της δημοσιονομικής παράβασης, ο βαθμός υπαιτιότητας, η σαφήνεια του νομικού πλαισίου και το επελθόν δημοσιονομικό αποτέλεσμα. (…) 7. Μείωση του ποσού μπορεί να γίνει και στις περιπτώσεις του άρθρου 148 με ανάλογη εφαρμογή των κριτηρίων της παρ. 1 για τους παρανόμως λαβόντες και με βάση την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και την αρχή της χρηστής διοίκησης για τους αχρεωστήτως λαβόντες». Στο δε άρθρο 148 του ίδιου ως άνω νόμου προβλέπεται ότι «Μη νόμιμες δαπάνες που πληρώθηκαν με οποιονδήποτε τίτλο πληρωμής καταλογίζονται στον λαβόντα: (α) εφόσον έχει συντελέσει υπαίτια στη μη νόμιμη πληρωμή, …».
- Σύμφωνα με το άρθρο 5 της Δικονομίας του ΕλΣυν, που ισχύει κατά τον κρίσιμο χρόνο εκδίκασης της υπόθεσης, «2. (…). [Το Δικαστήριο] Δεσμεύεται επίσης από τις αμετάκλητες καταδικαστικές αποφάσεις των ποινικών δικαστηρίων ως προς τις διαπιστώσεις συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών, στα οποία θεμελιώνεται η κρίση επί της ενοχής του κατηγορουμένου, από τις αμετάκλητες αθωωτικές αποφάσεις, καθώς και από τα βουλεύματα που αποφαίνονται αμετάκλητα να μη γίνει η κατηγορία, εκτός αν η αθώωση ή η απαλλαγή στηρίχθηκε σε έλλειψη αντικειμενικών ή υποκειμενικών στοιχείων που δεν αποτελούν προϋπόθεση εφαρμογής του νόμου στην ένδικη διαφορά ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου. 3. (…). 4. Το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του το δεδικασμένο και αυτεπαγγέλτως εφόσον τούτο προκύπτει από τα στοιχεία της δικογραφίας».
- Από τις ανωτέρω διατάξεις, σε συνδυασμό ερμηνευόμενες, προκύπτουν τα εξής:
7.1. Η αναδρομική άρση της υπαλληλικής σχέσης, ως επέμβαση στο status του δημοσίου υπαλλήλου, συνιστά διοικητικό μέτρο που αίρει εξ υπαρχής όλες τις ωφέλειες που συνάπτονται με την υπηρεσιακή κατάσταση αυτού (μισθολογικές και συνταξιοδοτικές) και έχει σκοπό την αποκατάσταση των αρχών της ισότητας και της αξιοκρατίας κατά την κατάληψη δημοσίων θέσεων. Η ανακλητική πράξη αποτελεί το έρεισμα για την έκδοση καταλογιστικής πράξης, που συνιστά αντανακλαστικό μέτρο, αποκαταστατικό της αρχής της δημοσιονομικής νομιμότητας χαρακτήρα, για την αναζήτηση των αποδοχών που καταβλήθηκαν στον υπάλληλο κατά την διάρκεια του εργασιακού του βίου, οι οποίες μετά την αναδρομική απώλεια της υπαλληλικής ιδιότητας καθίστανται πλέον στο σύνολό τους αχρεώστητες (ΕλΣυν Ολ. 771/2025, σκ. 15, Πρώτο Τμ. 420/2026, 541, 546,1772/2025, 239, 337, 660/2024).
7.2. Σε περίπτωση ανάκλησης της πράξης διορισμού δημοσίου υπαλλήλου, αίρεται αναδρομικά η ιδιότητά του ως κρατικού οργάνου (ή οργάνου νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου) και συνακόλουθα ανατρέπεται η αιτία της νόμιμης καταβολής των αποδοχών του. Οι καταβληθείσες (φορολογητέες-καθαρές) αποδοχές κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου συνιστούν πλέον έλλειμμα στην οικεία διαχείριση, για την αποκατάσταση του οποίου επιβάλλεται, κατά δεσμία αρμοδιότητα, ισόποσος καταλογισμός (ΕλΣυν Ολ. 771/2021 σκ. 18, Πρώτο Τμ. 420/2026, 1009, 1772/2025).
7.3. Ο καταλογισμός του συνόλου των φορολογητέων (καθαρών) αποδοχών (ΕλΣυν Πρώτο Τμ. 1009, 1772/2025), ως συνέπεια της απώλειας της ιδιότητας του δημοσίου υπαλλήλου εξαιτίας ανάκλησης του διορισμού του, επάγεται μεν τον πλουτισμό του Δημοσίου (ή του νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου), όμως ο πλουτισμός αυτός έχει ως νόμιμη αιτία την κατ’ άρθρο 96 του ν. 4270/2014 υποχρέωση του λαβόντος που έχει υπαιτίως συντελέσει στη μη νόμιμη καταβολή των αποδοχών του, καταρτίζοντας και προσκομίζοντας πλαστά δικαιολογητικά, να αποκαταστήσει το έλλειμμα που προκλήθηκε στη δημόσια διαχείριση προς αποκατάσταση της νομιμότητας, σύμφωνα με τις επιταγές του κράτους δικαίου (ΕλΣυν Πρώτο Τμ 420/2026, 1772/2025). Πάντως, ενόψει του ότι ο συνταγματικός νομοθέτης προσδιόρισε το «κράτος δικαίου» και ως «κοινωνικό κράτος», επιβάλλεται να μην αγνοούνται οι κοινωνικές συνέπειες μίας τόσο αυστηρής εφαρμογής της νομιμότητας που οδηγεί σε συνέπειες μη συμβατές με τις αρχές της δημοκρατικής κοινωνίας (ΕλΣυν Ολ. 599/2021 σκ. 21, Πρώτο Τμ. 420/2026, 1009, 1772/2025, 239/2024).
7.4. Σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας, η οποία διατρέχει το σύνολο της έννομης τάξης και λαμβάνεται υπόψη για την ερμηνεία και εφαρμογή οποιουδήποτε κανόνα δικαίου, ο καταλογισμός δεν συνδέεται αναγκαίως και αρρήκτως με το ύψος του διαπιστωθέντος ελλείμματος (ΕλΣυν Ολ. 771/2021, Πρώτο Τμ. 420/2026, 541/2025, 239, 337/2024). Δοθέντος δε ότι η έκδοση της καταλογιστικής πράξης είναι άμεση απόρροια (αντανακλαστικό μέτρο) της πράξης ανάκλησης του διορισμού και προκειμένου αυτές οι πράξεις να μην μετατρέπονται από διοικητικά μέτρα, σε κυρώσεις ή ποινές, επιβάλλεται να τηρείται μια δίκαιη ισορροπία μεταξύ αφενός του σκοπού δημοσίου συμφέροντος που υπηρετείται με την ανάκληση (τήρηση των αρχών της ισότητας και της αξιοκρατίας κατά την πρόσβαση στις δημόσιες θέσεις) και τον καταλογισμό (αποκατάσταση της νομιμότητας και της ελλειμματικής διαχείρισης) και αφετέρου της προστασίας της αξιοπρέπειας, της εργασίας και των περιουσιακών δικαιωμάτων του δημοσίου υπαλλήλου. Προς τούτο, το Δικαστήριο ερευνά (άρθρο 150 του Οργανικού Νόμου ΕλΣυν) όλα τα κρίσιμα δεδομένα του συγκεκριμένου καταλογισμού, αποδίδοντας σ’ αυτά τη δέουσα βαρύτητα (ΕλΣυν Ολ. 1501/2024, σκ. 12, 599/2021, σκ. 27) προκειμένου να διαπιστώσει αν με τον επίδικο καταλογισμό επιτεύχθηκε δίκαιη ισορροπία μεταξύ του επιδιωκόμενου με αυτόν θεμιτού σκοπού και των θεμελιωδών δικαιωμάτων του καταλογισθέντος τα οποία εθίγησαν από αυτόν. Ειδικότερα, κατά την in concreto στάθμιση πρέπει να συνεκτιμάται η ένταση της παραβίασης της αρχής της αξιοκρατίας ή η έκταση του πταίσματος του καταλογιζόμενου, ο χρόνος που διανύθηκε στην υπηρεσία, η επάρκεια κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, το συντρέχον πταίσμα της διοίκησης, η οποία δεν ήλεγξε εγκαίρως τα προσκομισθέντα περί των τυπικών προσόντων δικαιολογητικά, το ύψος του καταλογισθέντος ποσού, η παροχή εκ μέρους του υπαλλήλου ίσης αξίας υπηρεσιών ή εργασιών για τις οποίες ο ίδιος δεν έχει άλλο τρόπο να αποζημιωθεί, η ύπαρξη πραγματικής ζημίας στη δημοσιονομική διαχείριση ή ο επερχόμενος πλουτισμός του Δημοσίου σε βάρος της περιουσίας του υπαλλήλου (ΕλΣυν Ολ. 771/2021, σκ. 19, 768/2021, σκ. 21 και 25), η τυχόν ποινική καταδίκη του υπαλλήλου (ΕλΣυν Ολ. 721/2021, σκ. 19) και η προσωπική και οικονομική κατάσταση αυτού σε συνάρτηση με το ενδεχόμενο στέρησης ή ουσιώδους περιορισμού των μέσων διαβίωσης του ίδιου ή της οικογένειάς του ενόψει του ύψους του καταλογισθέντος ποσού (ΕλΣυν Πρώτο Τμ. 420/2026,1772/2025,337/2024).
7.5. Τέλος, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 5 της Δικονομίας ΕλΣυν, που θεσπίστηκαν με σκοπό τον σεβασμό του τεκμηρίου αθωότητας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 6 παρ. 2 της Ε.Σ.Δ.Α., σε εναρμόνιση με τη σχετική νομολογία του ΕΔΔΑ (βλ. ενδεικτικά αποφάσεις Konstas κατά Ελλάδος, 24.5.2011, σκ. 32, Teodor κατά Ρουμανίας, Allen κατά Ηνωμένου Βασιλείου – Τμήμα μείζονος σύνθεσης- 4.6.2013), το Ελεγκτικό Συνέδριο δεσμεύεται από τις αμετάκλητες αθωωτικές αποφάσεις, καθώς και από τα αμετάκλητα αποφαινόμενα να μην γίνει η κατηγορία βουλεύματα (ΕλΣυν Πρώτο Τμ 1772/2025, ΕΔΔΑ, Zolotukhin κατά Ρωσίας – Τμήμα μείζονος σύνθεσης – 10.2.2009, σκ. 107), εκτός αν η αθώωση ή η απαλλαγή στηρίχθηκε στην έλλειψη αντικειμενικών ή υποκειμενικών στοιχείων που δεν αποτελούν προϋπόθεση της διοικητικής παράβασης (ΕλΣυν Ολ. 1580/2023, 271/2019 σκ. 6, 1824/2019 σκ. 5δ). Ειδικότερα, η δέσμευση του Δικαστηρίου κατά την εξέταση έφεσης κατά καταλογιστικής απόφασης από αποφάσεις ποινικών δικαστηρίων τελεί υπό την προϋπόθεση ότι τα πραγματικά περιστατικά για τα οποία διώχθηκε ποινικώς ο εκκαλών ταυτίζονται με εκείνα που θεμελιώνουν την σχετική ευθύνη του προς καταλογισμό (ΕλΣυν Πρώτο Τμ. 1772/2025, 1447/2024). Αυτό συμβαίνει όταν η επακολουθούσα δημοσιονομική δίκη προϋποθέτει την εξέταση της προηγηθείσας κρίσης του ποινικού δικαστηρίου ή όταν το αρμόδιο δικαστήριο προβεί σε εκ νέου εξέταση των αποδεικτικών στοιχείων που έλαβε υπόψη του το ποινικό δικαστήριο. Μόνον εφόσον ο «εμφανής» σύνδεσμος μεταξύ της ολοκληρωθείσας ποινικής διαδικασίας και της εν εξελίξει δημοσιονομικής δίκης επιβεβαιωθεί, τότε η κρίση στο πλαίσιο της τελευταίας θα ελεγχθεί για την παραβίαση του άρθρου 6 παρ. 2 της Ε.Σ.Δ.Α., ήτοι για το αν με τις κρίσεις του δημοσιονομικού δικαστή παραβιάστηκε η προηγούμενη αθώωση του καταλογισθέντος (ΕΔΔΑ, Σταυρόπουλος κατά Ελλάδας, 27.9.2007, Konstas κατά Ελλάδας, 24.5.2011, Rushiti κατά Αυστρίας, 21.3.2000, Allen κατά Ηνωμένου Βασιλείου, 12.7.2013). Αντιθέτως, το τεκμήριο αθωότητας δεν παραβιάζεται όταν η μεταγενέστερη της αθωωτικής απόφασης διαφορετική δικαστική κρίση στηρίζεται σε διαφορετική νομική βάση και αφορά σε άλλης μορφής ή άλλου χαρακτήρα ευθύνη του αθωωθέντος, με συνέπεια να παρουσιάζει αυτοτέλεια σε σχέση με την ποινική διαδικασία (ΕλΣυν Ολ. Α’ Ελ. 1580/2023, σκ. 16, 1824/2019 σκ.5γ, 2679/2016 σκ.9, Πρώτο Τμ. 1772/2025). Στην περίπτωση αυτή αρκεί η συνεκτίμηση από το εκ των υστέρων επιλαμβανόμενο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου της απόφασης του ποινικού δικαστηρίου κατά τρόπο ειδικό, ούτως ώστε να μην καταλείπονται εύλογες αμφιβολίες ως προς τον σεβασμό του απορρέοντος από την τελική έκβαση της ποινικής δίκης τεκμηρίου αθωότητας. Βασικό δε επιχείρημα για την ως άνω αυτονόμηση της δημοσιονομικής δίκης έναντι της ποινικής είναι ότι η δημοσιονομική ευθύνη για έλλειμα που διαπιστώθηκε στην οικεία διαχείριση θεμελιώνεται σε διαφορετικές προϋποθέσεις, αυτοτελείς σε σχέση με αυτές της ποινικής ευθύνης, καθόσον αυτή δεν έχει σκοπό κυρωτικό αλλά αποσκοπεί στην αποκατάσταση του προκληθέντος ελλείμματος (ΕλΣυν Πρώτο Τμ. 550, 1772/2025, 248/2024). Συνεπώς, η απαλλαγή από την ποινική ευθύνη δεν αποκλείει την διεξαγωγή παράλληλων διαδικασιών για τα ίδια πραγματικά περιστατικά, ούτε κωλύει την διαπίστωση, στο πλαίσιο άλλης δικαστικής διαδικασίας, ότι έχουν λάβει χώρα τα πραγματικά περιστατικά που στοιχειοθετούν το ποινικό αδίκημα για το οποίο υπήρξε αθώωση ή απαλλαγή. Για την αξιολόγηση της συμβατότητας της απόφασης που λαμβάνεται στο πλαίσιο μίας μεταγενέστερης δικαστικής διαδικασίας με το τεκμήριο αθωότητας, κρίσιμη σημασία έχει η διατύπωση που διαλαμβάνεται στο σκεπτικό της απόφασης αυτής, καθώς δεν πρέπει με αυτό να τίθεται υπό αμφισβήτηση η μη ύπαρξη ποινικής καταδίκης για την αποδοθείσα κατηγορία [Ε.Δ.Δ.Α. απόφαση της 23.9.2008, Παραπονιάρης κατά Ελλάδας (42132/06) σκ. 30-33, απόφαση της 12.7.2013, Allen κατά Ηνωμένου Βασιλείου (25424/09) σκ. 94, 102-108, 120-126 με σύνοψη και της προηγούμενης νομολογίας του Δικαστηρίου επί του ζητήματος αυτού, απόφαση της 27.11.2018, Urat κατά Τουρκίας (53561/09 και 13952/11) σκ. 51-53, απόφαση της 3.10.2019, Fleischner κατά Γερμανίας (61985/12) σκ. 58-61, 63-65, 67-68, απόφαση της 6.10.2020 Agapov κατά Ρωσίας (52464/15), σκ. 31, 37-41, 43-44, απόφαση της 10.12.2020, Ηλίας Παπαγεωργίου κατά Ελλάδας (44101/13) σκ. 37, 45-48, 50, απόφαση της 13.4.2021 Istrate κατά Ρουμανίας (44546/13) σκ. 59-62, 73-75].
- Στην υπό κρίση υπόθεση, από τα στοιχεία του φακέλου αποδεικνύονται τα ακόλουθα:
8.1. Με την …/20.9.1994 προκήρυξη του Αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας ανακοινώθηκε η πρόσληψη 1.000 δοκίμων Αστυφυλάκων με τυπικά προσόντα, μεταξύ άλλων, η κατοχή απολυτήριου τίτλου Λυκείου ή άλλης ισότιμης Σχολής. Ο εκκαλών συμμετείχε επιτυχώς στην ως άνω διαδικασία, προσλήφθηκε από …1995 ως Δόκιμος Αστυφύλακας, ακολούθως στις …1995 μονιμοποιήθηκε στο βαθμό του Αστυφύλακα στην Ελληνική Αστυνομία. Στο πλαίσιο ελέγχου των δικαιολογητικών πρόσληψης του εκκαλούντος, που διενεργήθηκε το έτος 2016, διαπιστώθηκε ότι το προσκομισθέν από τον εκκαλούντα επικυρωμένο φωτοαντίγραφο του …/9.9.1992 απολυτηρίου της … (ιδιωτικό Λύκειο) είναι μη γνήσιο, αφού, σύμφωνα με τα …/21.9.2016 και …/21.10.2016 έγγραφα του 3ου Γενικού Λυκείου … (στο οποίο τηρούνται τα επίσημα αρχεία του εν λόγω ιδιωτικού Λυκείου), δεν έχει εκδοθεί απολυτήριος τίτλος στο όνομα του εκκαλούντος. Συγκεκριμένα, α) ο αριθμός μητρώου μαθητή είναι … και όχι … που αναγράφεται στο επίμαχο απολυτήριο, β) δεν βρέθηκε εξερχόμενο απολυτήριο με αριθμό πρωτοκόλλου …, γ) οι βαθμοί που αναγράφονται στο ως άνω απολυτήριο τίτλο δεν είναι ίδιοι με αυτούς του μητρώου μαθητών, στο οποίο φαίνεται ότι ο εκκαλών παραπέμπεται για επανεξέταση σε 2 μαθήματα και δεν απολύεται.
8.2. Ακολούθως, με την …/19.6.2017 απόφαση του Προϊσταμένου του Κλάδου Διοικητικής Υποστήριξης και Ανθρωπίνου Δυναμικού του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας ανακλήθηκε η …/9.6.1995 (Γ’, …) απόφαση του Αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας κατά το μέρος που αφορούσε την πρόσληψή του στην Ελληνική Αστυνομία ως Δόκιμου Αστυφύλακα λόγω της εν γνώσει του, προσκόμισης, του κατά τα ανωτέρω μη γνήσιου απολυτήριου του ιδιωτικού Λυκείου, το οποίο αποτελούσε απαραίτητο τυπικό προσόν πρόσληψής του, χωρίς το οποίο δεν μπορούσε να συμμετάσχει στον ως άνω διαγωνισμό. Ο εκκαλών την 1.8.2017 διαγράφηκε από το σώμα της Ελληνικής Αστυνομίας.
8.3. Με την …/2018 αμετάκλητη απόφαση του Α’ Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων … παύθηκε οριστικά η ποινική δίωξη σε βάρος του λόγω παραγραφής του αδικήματος της απάτης δεδομένου ότι η πράξη της απάτης διενεργήθηκε στις 11.10.1994 και κηρύχθηκε αθώος ο εκκαλών για την αποδιδόμενη σε αυτόν αθέμιτη παρασιώπηση κατά το χρονικό διάστημα από 12.2.1998 έως 31.3.2017 αληθινών γεγονότων τα οποία είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση να γνωστοποιήσει, καθόσον δεν στοιχειοθετήθηκε αντικειμενικά κατ’ εξακολούθηση τέλεση του αδικήματος της απάτης.
8.4. Αίτηση ακυρώσεως του εκκαλούντος κατά της ως άνω απόφασης ανάκλησης της πρόσληψής του απορρίφθηκε με την …/2019 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, με την αιτιολογία ότι η ανακλητική απόφαση είναι πλήρως και ειδικώς αιτιολογημένη, νομίμως ανακλήθηκε ο διορισμός του αιτούντος μετά την πάροδο ευλόγου χρόνου και μάλιστα 22 ετών, αφού ο παράνομος διορισμός προκλήθηκε από δόλια ενέργειά του. Έφεση κατά της ως άνω δικαστικής απόφασης απορρίφθηκε με την …/2024 απόφαση του ΣτΕ.
8.5. Ακολούθως, στις 18.11.2021 ο Αρχηγός της Ελληνικής Αστυνομίας, αφού έλαβε υπόψη του και το …/14.6.221 έγγραφο της Διεύθυνσης Εκκαθάρισης Μισθοδοσίας, με την προσβαλλόμενη απόφασή του καταλόγισε σε βάρος του εκκαλούντος το ποσό των 327.127,53 ευρώ, το οποίο αντιστοιχεί στις αχρεωστήτως καταβληθείσες σε αυτόν καθαρές αποδοχές του χρονικού διαστήματος από την κατάταξή του έως και την διαγραφή του.
- Ο εκκαλών προβάλλει ότι η ανάκληση του διορισμού του μετά από 22 έτη, ήτοι χρονικό διάστημα ιδιαίτερα μεγάλο και για το οποίο έχει παρασχεθεί εργασία, έχει ως συνέπεια το αποκαταστατικό μέτρο να είναι αμιγώς κυρωτικό. Στο πλαίσιο αυτό, ο εκκαλών, ο οποίος σήμερα είναι 53 ετών, επικαλείται τη συνολική προσωπική, οικονομική και οικογενειακή του κατάσταση και συγκεκριμένα αναφέρει ότι είναι έγγαμος με 2 ενήλικα τέκνα 22 και 18 ετών σήμερα, τα οποία φοιτούν σήμερα στη Σχολή Καλών Τεχνών και στη Γ’ Λυκείου αντίστοιχα, ότι το φορολογικό του εισόδημα το 2022 ήταν 857,29 ευρώ και της συζύγου του 14.576,31 ευρώ, το 2023 8.358,45 ευρώ του ιδίου και της συζύγου του 15.085,24 ευρώ, το 2024 6.364,98 ευρώ του ιδίου και λαμβάνει και επίδομα ανεργίας 2.557 ευρώ (βλ. πράξεις διοικητικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος) και ότι δεν έχει ακίνητη περιουσία (βλ. αντίγραφο Ε9).
9.1. Ο λόγος αυτός πρέπει να γίνει δεκτός. Κατ’ εκτίμηση των ειδικότερων αιτιάσεων του εκκαλούντος και σε συνδυασμό με όσα έγιναν δεκτά στις νομικές σκέψεις που προηγήθηκαν, το Δικαστήριο συνεκτιμώντας (άρθρο 150 παρ. 1 και 7 του Οργανικού Νόμου ΕλΣυν) ότι: α) ο εκκαλών δεν διέθετε το απαιτούμενο από την προκήρυξη απολυτήριο Λυκείου ή ισότιμης σχολής, β) δεν αμφισβητείται από το Δημόσιο το γεγονός ότι αυτός εκτελούσε με επάρκεια τα υπηρεσιακά του καθήκοντα, το δε Δημόσιο κατά την πρόσληψή του δεν απέβλεψε με βάση τα οριζόμενα στην προκήρυξη σε ιδιαίτερες γνώσεις ή ικανότητες αυτού, γ) από την κατάταξη του εκκαλούντος το έτος 1995 η Διοίκηση προέβη σε έλεγχο γνησιότητας των στοιχείων που ήταν κατατεθειμένα στο προσωπικό του μητρώο, ασκώντας την σχετική νομική ευχέρειά της, μόλις το έτος 2016, ήτοι σε χρόνο εξαιρετικά μακρό (22 χρόνια) σε σχέση με την αρχική κατάταξή του με αποτέλεσμα ο εκκαλών να έχει διανύσει το σύνολο σχεδόν του υπηρεσιακού του βίου, δ) καθ’ όλο το ανωτέρω χρονικό διάστημα, ο εκκαλών προσέφερε τις αρμόζουσες στην θέση που (παρανόμως) κατείχε υπηρεσίες και το Ελληνικό Δημόσιο τις αποδέχθηκε, με αποτέλεσμα το τελευταίο να έχει επωφεληθεί των υπηρεσιών του εκκαλούντος, ε) τα ετήσια εισοδήματά του είναι κατά τα ανωτέρω ιδιαιτέρως χαμηλά.
9.2. Κατόπιν της ανωτέρω στάθμισης όλων των κρίσιμων δεδομένων της συγκεκριμένης υπόθεσης και απόδοσης σε αυτά της δέουσας βαρύτητας (ΕλΣυν Ολ. Γ’ Ελ. 1206/2024, σκ. 28-32), το Δικαστήριο κρίνει ότι το ποσό του καταλογισμού πρέπει να περιοριστεί στις 5.000 ευρώ, ήτοι σε ύψος στο οποίο τηρούνται οι απαιτήσεις αναλογικότητας και δίκαιης ισορροπίας. Μειοψήφισε η Σύμβουλος Γεωργία Παπαναγοπούλου, με την γνώμη της οποίας τάχθηκε και η έχουσα συμβουλευτική ψήφο Πάρεδρος Λήδα Χαραλαμπίδου, η οποία υποστηρίζει ότι οι απαιτήσεις αναλογικότητας και δίκαιης ισορροπίας πληρούνται με τη μείωση του ποσού του καταλογισμού σε 8.000 ευρώ.
- Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να γίνει εν μέρει δεκτή η υπό κρίση έφεση, να μεταρρυθμιστεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να περιορισθεί το ποσό του καταλογισμού σε βάρος του εκκαλούντος σε 5.000 ευρώ. Περαιτέρω, κατ’ εκτίμηση των περιστάσεων, πρέπει να απαλλαγεί το Ελληνικό Δημόσιο από τη δικαστική δαπάνη του εκκαλούντος (άρθρο 314 παρ. 3 Δικονομίας ΕλΣυν).
Για τους λόγους αυτούς
Δέχεται εν μέρει την έφεση.
Μεταρρυθμίζει την …/18.11.2021 απόφαση του Αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας.
Περιορίζει το ποσό του καταλογισμού εις βάρος του εκκαλούντος και υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου σε πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ. Και
Απαλλάσσει το Ελληνικό Δημόσιο από τη δικαστική δαπάνη του εκκαλούντος.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε σε τηλεδιάσκεψη, στις 25.9.2026.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΚΑΙ ΕΙΣΗΓΗΤΡΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΡΑΓΚΟΥ
Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ ΜΑΡΣΕΛΟΥ
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο του Δικαστηρίου στις 6.10.2026.
Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
ΓΕΩΡΓΙΑ ΜΑΡΑΓΚΟΥ ΑΔΑΜΑΝΤΙΑ ΜΑΡΣΕΛΟΥ